Ekspert: serwis pocisków Patriot w Polsce może przybliżyć ich produkcję i stałą bazę USA

Polska została wybrana jako państwo, w którym zostanie ulokowane europejskie i zarazem jedyne poza Stanami Zjednoczonymi, centrum serwisowe pocisków PAC-3 do systemów Patriot – poinformowała we wtorek w Polsat News sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Magdalena Sobkowiak-Czarnecka. Jak dodała, wartość inwestycji jest szacowana na ok. miliard złotych, a czas jej realizacji wyniesie od półtora roku do dwóch lat. Zakład powstanie w zachodniej Polsce, przy czym dokładna jego lokalizacja nie jest jeszcze znana.

- Decyzja o powstaniu w Polsce centrum serwisowego pocisków PAC-3 do systemów Patriot zapadła dzięki m.in. wysokiej ocenie Amerykanów co do możliwości szybkiej realizacji inwestycji przez Polskę – oświadczył w środę w TVN24 szef MON wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz.

– Centrum serwisowe w Polsce, moim zdaniem, ma fundamentalne znaczenie i uważam, że jeszcze nawet opinia publiczna nie zdaje sobie sprawy, jak duże znaczenie ma ta decyzja, bo ona wskazuje Polskę jako partnera wieloletniego do najważniejszego uzbrojenia amerykańskiego, czyli do systemu zwalczania rakiet balistycznych i obrony przeciwrakietowej na poziomie całej Europy  - mówił z kolei w środę na konferencji w zakładach Maskpol w województwie śląskim wiceszef MON Cezary Tomczyk.  

Kierownik Biura Badań i Analiz Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych Marcin Terlikowski wyjaśnił PAP, że pociski PAC-3 są obecnie najnowocześniejszym dostępnym na szeroką skalę systemem przechwytywania rakiet balistycznych, takich jak rosyjskie Iskandery. – Mają absolutnie kluczowe znaczenie dla Ukrainy. Były też masowo używane podczas interwencji amerykańsko-izraelskiej przeciwko Iranowi i irańskich kontrataków z użyciem rakiet balistycznych na cele w Izraelu oraz amerykańskie bazy w regionie – wskazał. 

Z tego względu, dodał Terlikowski, panuje na nie obecnie ogromny popyt, a kolejki oczekujących na zakup w Stanach Zjednoczonych wydłużają się. Ruszają też inwestycje w produkcję tych pocisków w starszej specyfikacji PAC-2 GEM-T w Europie.

Jednocześnie – podkreślił specjalizujący się w polityce bezpieczeństwa oraz współpracy przemysłów obronnych w Europie ekspert – pojawiają się pytania o możliwość uzyskania europejskiej samodzielności, czyli opracowanie własnych technologii, które pozwoliłyby produkować takie uzbrojenie całkowicie samodzielnie, by uniezależnić się od zakupów w Stanach Zjednoczonych.

– Do tej pory Polska miała bardzo niewiele umów i wspólnych projektów z amerykańskim przemysłem obronnym. Co prawda produkowaliśmy części i komponenty dla firm z USA, np. do śmigłowców Black Hawk, podpisaliśmy porozumienia dotyczące serwisowania np. układów napędowych Abramsów czy na ograniczony serwis silników F-16. Były to jednak relatywnie drobne rzeczy – przyznał analityk PISM.

Jednak centrum serwisowe pocisków PAC-3 to druga, po umowie dotyczącej dronów Barracuda amerykańskiej firmy Anduril, bardzo ważna i duża inicjatywa.

Zdaniem rozmówcy PAP, na razie dotyczy ona serwisowania już wyprodukowanego uzbrojenia. By jednak zbudować kompetencje i know-how potrzebne do bardziej zaawansowanej współpracy z amerykańskim przemysłem należy od czegoś zacząć. To centrum serwisowe może być takim punktem wyjścia.

– Docelowo naszą ambicją mogłaby być współprodukcja albo produkcja licencyjna takich pocisków. Tak dzieje się choćby w Japonii, będącej sojusznikiem Stanów Zjednoczonych, gdzie produkowane są tego typu rakiety, nie tylko systemu Patriot, ale również bardziej zaawansowane SM-3 – ocenił Terlikowski.

Ważne jego zdaniem jest to, że w Polsce ma powstać centrum serwisowe dotyczące wyjątkowo pożądanego rodzaju uzbrojenia, przez co będzie ono dodatkowo wiązało nas z innymi europejskimi sojusznikami, a także miało kluczowe znaczenie dla Ukrainy.

Zarazem – jak wskazał analityk PISM – jest to współpraca dotycząca amerykańskiego systemu uzbrojenia, a więc mocny sygnał dla Amerykanów.

W europejskiej debacie na temat polityki przemysłowo-obronnej - przypomniał - coraz wyraźniej widać dążenie do budowy autonomii i przejęcia większej odpowiedzialności w NATO. Zwiększaniu wydatków na obronność i dużym zakupom uzbrojenia ma towarzyszyć europeizacja, czyli rozwijanie europejskich technologii konkurencyjnych wobec amerykańskich.

– Myślenie jest takie, że skoro wydajemy więcej pieniędzy i kupujemy zdolności wojskowe na bezprecedensową skalę, to te pieniądze powinny zostać w europejskim przemyśle. W ten sposób skonstruowane są narzędzia polityki przemysłowo-obronnej Unii Europejskiej, np. program EDIP – wyjaśnił rozmówca PAP.

Polska tradycyjnie stoi na stanowisku, przypomniał Terlikowski, że rozwijająca się europejska obronność nie może wypychać Stanów Zjednoczonych z Europy, ale powinniśmy budować dwa filary: zacieśniać współpracę z Amerykanami i rozwijanie kompetencje przemysłowe i generować zdolności wojskowe w Europie.

– I właśnie to, jako Polska, realizujemy. Jest to mocny sygnał polityczny zarówno do Europejczyków, jak i Amerykanów, że transatlantycka orientacja polskiej polityki bezpieczeństwa jest podtrzymana i rozwijana równolegle z ambicjami europejskimi. Poprzez konkretne działania, a nie deklaracje realizujemy politykę kotwiczenia Stanów Zjednoczonych w Europie również w wymiarze przemysłowo-obronnym – podkreślił rozmówca PAP.

W ocenie Terlikowskiego powstanie w naszym kraju centrum serwisowego wzmocni też naszą rangę jako partnera przemysłowego USA, co może mieć przełożenie np. na nasze miejsce w kolejce oczekujących na dostawy. – Oczywiście Amerykanie zawsze będą podkreślać, że w pierwszej kolejności muszą zaspokoić potrzeby własnych sił zbrojnych. Nie jest to jednak proces, w którym dokładnie wiadomo, kto i w którym miejscu kolejki będzie się znajdował. Zwłaszcza obecna administracja może bardzo łatwo zmieniać ustaloną kolejność w zależności od stanu relacji z określonymi partnerami – przyznał ekspert.

Jego zdaniem decyzja o zlokalizowaniu w Polsce centrum serwisowego kładzie podwaliny pod bardziej zaawansowaną współpracę przemysłowo-obronną ze Stanami Zjednoczonymi, co może ułatwić podjęcie decyzji o ustanowieniu stałej bazy amerykańskiej.

W naszych rozmowach z Amerykanami wielokrotnie podkreślaliśmy, przypomniał, że im bardziej zakotwiczone są w Polsce amerykańska obecność wojskowa i interesy gospodarcze Stanów Zjednoczonych, tym bardziej Rosja postrzega amerykańskie zobowiązanie do naszej obrony jako wiarygodne.

– Czym innym był artykuł 5 traktatu północnoatlantyckiego w latach 2010–2013, kiedy administracja Baracka Obamy wycofywała czołgi z Europy, a Hillary Clinton jeździła do Moskwy, by konsultować nową strategię NATO. Artykuł 5 i zobowiązanie do obrony wszystkich sojuszników teoretycznie obowiązywały, ale nie były poparte wiarygodnymi interesami ekonomicznymi i bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych w Polsce i regionie – zaznaczył Terlikowski.

Dziś – jak wyjaśnił – w obliczu rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie i wojny hybrydowej sytuacja wygląda inaczej. Mamy deklarację przywiązania USA do art. 5 potwierdzoną również przez prezydenta Trumpa na szczycie w Hadze w czerwcu 2025 r. Mamy też amerykańskich żołnierzy rotujących do Polski, rozmowy o stałej bazie i właśnie przemysł USA inwestujący pieniądze w określone projekty biznesowe na wschodniej flance NATO, przede wszystkim w Polsce. – To sygnał dla Rosji, że artykuł 5 nie jest tylko zapisem na papierze, niezależnie od tego, co prezydentowi Trumpowi zdarza się mówić o Sojuszu i zobowiązaniu do obrony Europejczyków. Fabryki broni czy centra serwisowe przetrwały niejedną administrację – podsumował Terlikowski.

List intencyjny w sprawie budowy europejskiego centrum serwisowego pocisków PAC-3 MSE i PAC-3 CRI do systemów Patriot podpisano w lipcu br. podczas forum przemysłu obronnego towarzyszącego szczytowi NATO w Ankarze. Dokument sygnowali producent pocisków amerykański koncern Lockheed Martin oraz przedstawiciele Polski, Niemiec, Szwecji i Holandii.

Po podpisaniu listu trwały rozmowy przemysłowe i polityczne, a przedstawiciele amerykańskiego koncernu odwiedzali zakłady zbrojeniowe w Europie. O lokalizację centrum rywalizowały Polska i Niemcy.

PAC-3 MSE to podstawowy pocisk przechwytujący używany w systemach Patriot państw NATO i ich partnerów. Służy przede wszystkim do zwalczania rakiet balistycznych, ale może również niszczyć m.in. pociski manewrujące i samoloty.

Ma aktywną głowicę radarową, łącze danych i dwustopniowy silnik rakietowy, zapewniający większe możliwości zwalczania zaawansowanych zagrożeń. W zależności od rodzaju celu, jego zasięg wynosi od kilkudziesięciu do ok. 100 km. (PAP)

gr/ pś/