Dziecko w pieczy potrzebuje relacji z drugim człowiekiem; od tego jest osoba zaprzyjaźniona

Według danych ministerstwa rodziny w pieczy instytucjonalnej przebywa 17,7 tys. dzieci. Wszystkie mają trudne doświadczenia związane z zaniedbaniem, przemocą i osamotnieniem.

Fundacja Potrzebny Przyjaciel otacza dzieci mieszkające w domach dziecka wsparciem tzw. osób zaprzyjaźnionych. To wolontariusz, który tworzy stałą, wspierającą relację z dzieckiem.

Założycielka fundacji Marta Traczyk powiedziała PAP, że istotą tej formy wolontariatu jest dawanie swojego czasu i uwagi. Bo relacja z drugim człowiekiem jest najważniejszą rzeczą, jaką można dać dziecku, które przebywa w pieczy.

– Dla prawidłowego rozwoju dziecka najważniejsze jest nawiązanie relacji, która daje poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Dziecko potrzebuje człowieka, przy którym czuje, że jest ważne, widziane, może się z nim podzielić swoimi trudnościami. Po prostu kogoś, na kogo może liczyć – podkreśliła.

Zwróciła uwagę, że piecza instytucjonalna jest tak skonstruowana, że dziecku trudno nawiązać relację z jednym dorosłym. Wychowawcy muszą podzielić swoją uwagę na kilkanaścioro dzieci, a one same mają słaby kontakt ze swoją biologiczną rodziną albo nie mają go wcale.

– Dzieci często podkreślają, jakie to dla nich ważne, że przychodzi osoba, która jest tylko dla nich – powiedziała Traczyk.

Dzieci mają zapotrzebowanie na proste czynności.

– Dla nich ważne jest pójście do kawiarni, kina czy muzeum, ale też wspólne zrobienie zakupów. Dzięki temu mogą się uczyć, obserwować. Osoba dorosła staje się dla nich przewodnikiem po świecie. To wzmacnia ich poczucie wartości – wskazała Traczyk.

Osoba zaprzyjaźniona nie pełni roli rodzica ani nie przejmuje odpowiedzialności za dziecko. Aby nią zostać, nie trzeba mieć specjalnego wykształcenia ani doświadczenia. Nie ma też znaczenia stan cywilny. Liczy się tylko zaangażowanie, odpowiedzialność i otwartość na drugiego człowieka.

W tej formie wolontariatu dorosły regularnie – średnio raz w tygodniu – spędza czas z dzieckiem również poza placówką: może zabrać je na spacer, do kina, na weekend, święta czy ferie.

– Wiadomo, że są różne sytuacje życiowe, może przydarzyć się choroba czy inny wypadek losowy, wszystkiego nie da się przewidzieć. Chodzi o intencje, żeby w momencie zgłoszenia nie myśleć, że to tylko na chwilę – zaznaczyła Traczyk.

Fundacja średnio raz na trzy miesiące organizuje szkolenia wstępne dla tych, którzy chcą zostać osobą zaprzyjaźnioną. Najbliższe takie spotkanie odbędzie się 5-6 grudnia w Warszawie.

– Szkolenie służy temu, żeby kandydat na wolontariusza przyjrzał się bliżej tej roli, ale też swoim zasobom, motywacjom i obawom – wyjaśniła Traczyk.

Zdecydowane osoby powinny zwrócić się do Fundacji Potrzebny Przyjaciel, która łączy je z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) odpowiednim dla ich miejsca zamieszkania. Tam przechodzą proces kwalifikacji i dopełniają niezbędnych formalności.

Wolontariusz zaczyna od ogólnych czynności w gronie wszystkich dzieci. Może pomóc im w lekcjach albo pograć w gry.

Decyzje o opiece nad konkretnym dzieckiem podejmują wychowawcy w placówkach.

– Oni oceniają, które dziecko najbardziej potrzebuje wsparcia. Jednak nie jest to decyzja bezwzględna, bo kontakt między dzieckiem a wolontariuszem nawiązuje się naturalnie – zaznaczyła Traczyk.

Taka forma opieki nad dzieckiem może być też pierwszym krokiem do adopcji lub zostania rodziną zastępczą.

– Są takie przypadki, że relacja między osobą zaprzyjaźnioną a dzieckiem stała się na tyle silna i jednocześnie względy prawne pozwoliły na to, że osoby zaprzyjaźnione zostały dla dziecka rodzicami zastępczymi lub adopcyjnymi – powiedziała Traczyk.

Przyznała, że jest duże zainteresowanie tą formą wolontariatu.

– Jest tutaj olbrzymi potencjał, wciąż mało wykorzystywany, bo ludzie nie wiedzą o takiej możliwości – dodała.

Na stronie www.potrzebnyprzyjaciel.org można znaleźć potrzebne informacje: na czym polega rola osoby zaprzyjaźnionej, jak nią zostać i gdzie się zgłosić. Fundacja wspiera takie osoby na każdym etapie – od pomocy w załatwieniu niezbędnych formalności po szkolenia, konsultacje psychologiczne i superwizje.

– Odpowiadamy jednocześnie na potrzeby dzieci, które potrzebują trwałych i bezpiecznych więzi, oraz dorosłych, którzy chcą pomagać, ale potrzebują przygotowania i wsparcia. Łącząc te dwie grupy i dbając o jakość budowanych relacji, tworzymy warunki do długofalowej zmiany w życiu dzieci. Jej istotą nie jest jednorazowa pomoc, lecz obecność w życiu dziecka drugiego człowieka, na którego można liczyć – podkreśliła Marta Traczyk.

Karolina Kropiwiec (PAP)

kkr/ joz/