Są nowe zasady finansowania stypendiów rektora, ale nie oznaczają więcej pieniędzy

Chodzi o nowelizację ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przygotowaną przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) w ramach pakietu deregulacyjnego. Według resortu proponowane zmiany mają uelastycznić reguły gospodarowania przez uczelnie środkami na świadczenia dla studentów oraz zwiększyć efektywność ich wykorzystania.

Dotychczas pula środków przeznaczona na stypendia rektora (przyznawane studentom, którzy mają wyróżniające się osiągnięcia naukowe, sportowe lub artystyczne) była ustalona jako 60 proc. sumy wydatków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora, stypendia socjalne i zapomogi. Miało to zapewnić priorytet przekazywania środków publicznych na wsparcie studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej oraz studiujących osób z niepełnosprawnościami.

Limit wydatków na stypendia rektora był więc powiązany z tym, ile uczelnia faktycznie wyda na pomoc socjalną. Ale tutaj pojawiał się pewien paradoks, ponieważ im wydatki socjalne były mniejsze (czyli że stosunkowo niewiele osób korzystało ze świadczeń socjalnych), tym mniejsza pula możliwa do przeznaczenia na stypendia rektora. Ponadto nawet jeśli w funduszu zostawały pieniądze, uczelnia nie mogła ich wykorzystać na stypendia rektora - jeśli został już przekroczony limit 60 proc. tej puli.

Dlatego środowisko akademickie sygnalizowało trudności w gospodarowaniu środkami funduszu stypendialnego, właśnie z powodu nadmiernej regulacji i braku możliwości zaplanowania wydatków na stypendia rektora.

Nowe przepisy zmieniają sposób obliczania tego limitu. Od 1 października uczelnie będą mogły przeznaczać na stypendia rektora maksymalnie 45 proc. środków funduszu stypendialnego pochodzących z dotacji na świadczenia dla studentów. Nie ma więc tu patrzenia na to, ile uczelnia wydała na stypendia socjalne, ale ile pieniędzy z dotacji znajduje się w funduszu. Jednocześnie uczelnie mogą finansować stypendia rektora również z innych źródeł - i to nie podlega limitowi.

Zmiany nie oznaczają jednak, że studenci dostaną więcej pieniędzy - efekt będzie zależał od konkretnej uczelni.

O komentarz w tej sprawie PAP zapytała Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) oraz rektorów Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Rzecznik KRASP Wojciech Dąbrówka powiedział PAP, że „co do zasady" Konferencja popiera kierunek zmian.

- Nie można jednak generalnie powiedzieć, że po zmianie pula środków na stypendia rektora zwiększy się we wszystkich uczelniach. KRASP wskazywała podczas prac parlamentarnych, że ich faktyczny udział w funduszu stypendialnym wynosił dotychczas około 45-48 proc., dlatego postulowała limit 49 proc. Ostatecznie ustawodawca przyjął limit 45 proc. środków funduszu stypendialnego pochodzących z dotacji. Nie oznacza to jednak automatycznego zwiększenia puli na stypendia rektora w każdej uczelni - efekt zmiany będzie zależał m.in. od dotychczasowej struktury wydatków funduszu stypendialnego w danej uczelni - tłumaczył Wojciech Dąbrówka.

Rektor UW prof. Alojzy Z. Nowak przyznał, że zmiana przepisów daje uczelni większą elastyczność w planowaniu podziału środków na poszczególne świadczenia, a tym samym pozwala lepiej dostosować sposób ich wykorzystania do aktualnych potrzeb studentów.

Dodał jednak, że na obecnym etapie jest za wcześnie, aby przesądzić, czy oznacza to, że pula na stypendia rektora się zwiększy. - Analizowane są różne warianty podziału środków pomiędzy poszczególne świadczenia, z uwzględnieniem potrzeb studentów oraz możliwości wynikających z nowych regulacji - wskazał rektor UW. W ubiegłym roku akademickim, w głównym naborze na stypendium rektora, na UW świadczenie przyznano 2035 studentom, w wysokości 1200 zł miesięcznie.

Również rektor UJ prof. Piotr Jedynak stwierdził, że na teraz trudno ocenić wpływ zmian w systemie stypendiów rektora. - Aplikowanie dopiero się rozpocznie, dlatego jeszcze nie dokonano podziału środków na świadczenia stypendialne, który zależy od wielu czynników - powiedział. Na UJ wysokość stypendium rektora na rok akademicki 2025/2026 wynosiła 1000 zł miesięcznie i pobierało ją 2386 studentów.

Jak podawało MNiSW na etapie prac legislacyjnych noweli, regulacje te dotyczą w sumie ponad 150 tys. studentów pobierających stypendia: socjalne (niemal 53 tys.), rektora (93 tys.) i dla osób z niepełnosprawnościami (21 tys.). (PAP)

akp/ bar/