Sprawdzono, dlaczego szczepionki różnie działają

Choć szczepionki chronią większość ludzi przed ciężkim przebiegiem różnych chorób, to siła tej ochrony może znacznie różnić się w zależności od osoby - zwracają uwagę eksperci z Arizona State University (ASU), autorzy nowej publikacji, która ukazała się w piśmie „Cell Press Blue”. Jak wyjaśniają, wiek, płeć, uwarunkowania genetyczne, przebyte choroby i ogólny stan zdrowia są powiązane z siłą odpowiedzi na szczepienia. Jednak nawet w obrębie tych grup reakcje na szczepienie mogą się znacznie różnić.

Zanim szczepionka trafi do organizmu, układ odpornościowy może już zawierać wskazówki pozwalające przewidzieć, jak silnie na nią zareaguje.

Tę właśnie reakcję naukowcy chcieli sprawdzić w swoim badaniu.

W tym celu w próbkach krwi pobranych od ponad 4 tys. osób, zmierzyli poziom przeciwciał przeciwko 185 antygenom, pochodzącym m.in. od powszechnych wirusów i bakterii, a także związanym z chorobami autoimmunologicznymi. Grupa obejmowała ochotników zdrowych i osoby z chorobami, w tym - poddawane terapiom związanym z osłabieniem odporności, takimi jak HIV, szpiczak mnogi, nowotwory narządów litych, choroby autoimmunologiczne, nieswoiste choroby zapalne jelit oraz przeszczepienie narządów litych.

Za pomocą sztucznej inteligencji przeanalizowali skład tych przeciwciał przed i po szczepieniu przeciw COVID-19. Udało im się określić profile przeciwciał, które pomagały odróżnić osoby silnie reagujące na szczepienie od tych, u których odpowiedź była słabsza. To zdaniem badaczy krok w stronę szczepień dopasowanych do konkretnych osób.

„Nasze badanie wykazało, że niektóre biomarkery, analizowane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, pozwalają przewidzieć, kto prawdopodobnie dobrze zareaguje na szczepionkę, jeszcze zanim ją otrzyma. Sugeruje to, że układ odpornościowy niektórych osób może być lepiej przygotowany do odpowiedzi immunologicznej, niż u innych” - podkreśla kierujący pracami Joshua LaBaer z ASU.

Wyniki wskazały, że w kilku grupach osób z obniżoną odpornością częściej występowała słabsza odpowiedź na szczepienie przeciw COVID-19, jednak przynależność do tych grup nie pozwalała jej dokładnie przewidzieć. Niektóre osoby z obniżoną odpornością reagowały na szczepienie silnie, podczas gdy u około 5-6 proc. zdrowych uczestników odpowiedź była słaba.

Wyższy poziom niektórych przeciwciał obecnych w organizmie jeszcze przed szczepieniem, w tym - przeciwciał przeciw powszechnym drobnoustrojom, takim jak Staphylococcus aureus, RSV i ludzki respirowirus typu 3 - wiązał się z silniejszą odpowiedzią na szczepienie przeciw COVID-19. Badacze mówią o przeciwciałach strażniczych, które mogą wskazywać na wyjściowy poziom gotowości układu odpornościowego danej osoby.

Rzecz w tym, że niekoniecznie zwalczają one bezpośrednio cel szczepionki, ale mogą odzwierciedlać sprawność układu odpornościowego. Badanie wskazuje więc - podkreślają naukowcy - że gotowość organizmu do odpowiedzi na szczepienie można lepiej ocenić, analizując układ odpornościowy jako całość, zamiast skupiać się wyłącznie na jednej chorobie lub jednym rodzaju przeciwciał.

Zwracają też uwagę na wartość nowoczesnych metod pozwalających analizować szerokie spektrum przeciwciał i podkreślają znaczenie sztucznej inteligencji przetwarzającej olbrzymie ilości danych.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/