Projekt znalazł się wśród przedsięwzięć wybranych do finansowania w konkursie Transmed I, dotyczącym rozwoju badań z zakresu medycyny translacyjnej. Dofinansowanie zostanie przeznaczone na realizację projektu poświęconego rozwojowi celowanej terapii radioizotopowej oraz wykorzystaniu zaawansowanego obrazowania PET u chorych na glejaka wielopostaciowego.

Glejak wielopostaciowy jest jednym z najbardziej agresywnych nowotworów ośrodkowego układu nerwowego. Mimo postępów w chirurgii, radioterapii i chemioterapii mediana przeżycia pacjentów nadal nie przekracza 15 miesięcy. Choroba często nawraca, ponieważ całkowite usunięcie guza jest niemożliwe bez ryzyka uszkodzenia ważnych struktur mózgu.

Badacze chcą opracować metodę, która pozwoli dostarczać substancje promieniotwórcze bezpośrednio do komórek nowotworowych przy ograniczeniu uszkodzeń zdrowych tkanek. Integralnym elementem projektu będzie także wykorzystanie obrazowania PET do oceny, czy komórki guza posiadają odpowiednie cele molekularne dla terapii. Ma to umożliwić lepszy dobór pacjentów do leczenia oraz monitorowanie jego skuteczności.

„Dążąc do rozszerzenia opcji terapeutycznych w leczeniu glejaka wielopostaciowego, skupimy się na trzech najważniejszych kierunkach: walidacji terapeutycznych radioligandów opartych o emitery beta- oraz alfa-emitery, ocenie leczenia skojarzonego i przygotowaniu radiofarmaceutyków do badań klinicznych” – poinformowała kierująca projektem prof. Gabriela Krämer-Marek z Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach.

Projekt podzielono na trzy etapy. W pierwszym naukowcy ocenią skuteczność i bezpieczeństwo nowych radiofarmaceutyków w modelach komórkowych i zwierzęcych oraz przeanalizują ich wpływ na komórki nowotworowe i odpowiedź układu odpornościowego. Równolegle, we współpracy ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym w Katowicach, zostanie przeprowadzona analiza materiału pochodzącego od pacjentów z glejakiem.

Drugi etap obejmie badania nad leczeniem skojarzonym. Naukowcy sprawdzą, czy połączenie terapii radioizotopowej z immunoterapią lub lekami hamującymi naprawę uszkodzeń DNA zwiększy skuteczność leczenia.

„Coraz więcej danych wskazuje, że samo niszczenie komórek nowotworowych może nie wystarczyć do uzyskania trwałej odpowiedzi terapeutycznej. Chcemy sprawdzić, czy odpowiednio dobrane leczenie skojarzone pozwoli jednocześnie uszkodzić guz i pobudzić układ odpornościowy do skuteczniejszej walki z chorobą. Badania przedkliniczne pokażą, które kombinacje mają największy potencjał do dalszego rozwoju klinicznego” – podkreśliła prof. Krämer-Marek.

Ostatnim etapem będzie przygotowanie procesu wytwarzania radiofarmaceutyków zgodnie z wymaganiami niezbędnymi do rozpoczęcia badań klinicznych z udziałem pacjentów.

Dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach prof. Sławomir Blamek ocenił, że projekt może otworzyć drogę do wprowadzenia nowej generacji terapii radioizotopowych dla chorych na glejaka, zwłaszcza tych, u których nie można całkowicie usunąć guza lub przeprowadzić leczenia operacyjnego.

„Rozwiązanie to mogłoby szczególnie pomóc pacjentom, u których nie jest możliwe całkowite usunięcie guza, lub którzy nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego. Dla tych chorych dostępne obecnie metody terapii są bardzo ograniczone, a rokowanie pozostaje niekorzystne. Co więcej, zwiększona skuteczność terapii przyniesie wymierne korzyści ekonomiczne w postaci obniżenia kosztów hospitalizacji i obciążeń społecznych związanych z ciężkim przebiegiem choroby oraz opieką paliatywną” – powiedział Blamek.

Projekt będzie realizowany we współpracy ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym w Katowicach oraz partnerami przemysłowymi. Wyniki badań mają przygotować nowe rozwiązania do przyszłych badań klinicznych.(PAP)

jms/ zan/