Kraków/ W 2026 roku odnowiono ponad 30 zabytkowych nagrobków

- Jeżeli chodzi o prace konserwatorskie na cmentarzach komunalnych, to jest to niekończące się morze potrzeb – powiedziała PAP Patrycja Ćwikła z Zarządu Cmentarzy Komunalnych (ZCK) w Krakowie.

Łącznie w 2026 r. na Cmentarzu Rakowickim oraz na Cmentarzu Podgórskim Nowym na zlecenie Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Krakowie konserwacji poddano ponad 30 zabytkowych pomników nagrobnych nieposiadających dysponentów.

Na nekropolii Rakowickiej trwa także końcowy etap renowacji zabytkowego muru wschodniego ogradzającego cmentarz, a na Kwaterze Poległych z I wojny światowej odnawiane są kolejne zbiorowe mogiły wojenne oraz alejki. Trwają również prace końcowe ostatniego etapu projektu rewaloryzacji Starego Cmentarza Podgórskiego.

Rozpoczyna się natomiast remont konserwatorski kaplicy na cmentarzu przy ul. Czerwone Maki, dawnym cmentarzu szpitalnym w Kobierzynie.

Każdego roku na zlecenie Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Krakowie przeprowadzane są renowacje wybranych zabytkowych pomników nagrobnych, grobowców, kaplic grobowych.

Największy zespół zabytków sztuki nagrobnej znajduje się na Cmentarzu Rakowickim - nekropolii skupiającej, jak podaje ZCK, znakomite dzieła małej architektury, rzeźbiarstwa i rzemiosła artystycznego.

Konserwację tutejszych obiektów dofinansowuje Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK) na podstawie dwóch umów zawartych pomiędzy Małopolskim Urzędem Wojewódzkim oraz Zarządem Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Zgodnie z nimi, w latach 2025-2027 w Rakowicach odnowionych ma być łącznie 40 pomników nagrobnych za ponad 1,5 mln zł. Dofinansowanie SKOZK wynosi prawie 720 tys. zł. Prace finansuje także gmina miejska Kraków. W tym roku przeznaczyła niemal 300 tys. zł.

Remonty pomników na Cmentarzu Podgórskim realizowane są na mocy odrębnych umów. Ich koszt wynosi niemal 94 tys. zł, przy czym ponad 53 tys. zł pochodzą ze SKOZK, a ponad 40 tys. zł z gminy Kraków.

Grobowce te nie mają dysponentów. Spoczywają w nich zarówno pojedyncze osoby, np. archidiakon katedry wileńskiej ks. Aleksander Ważyński, jak i całe rodziny.

Nową inwestycją, realizowaną na zlecenie ZCK, jest renowacja kaplicy cmentarnej na dawnym cmentarzu szpitalnym w Kobierzynie przy ul. Czerwone Maki. Kaplica od lat jest nieużytkowana. 

Szacunkowy koszt robót to ok. 2 mln zł. Pierwsze prace, zaplanowane jeszcze na ten rok, dofinansuje SKOZK w kwocie niemal 100 tys. zł, pozostałe środki mają pochodzić z budżetu miasta.

Pierwszy etap robót obejmuje wykonanie przyłącza kanalizacji deszczowej, koniecznej m.in. do odprowadzenia wód deszczowych z dachu budynku. Według planu, w kolejnych etapach w 2027 oraz w 2028 r. realizowane będą m.in.: roboty przy fundamentach budynku wraz z osuszeniem; uzupełnienie ubytków ścian fundamentowych w piwnicy; wzmocnienie stropów; naprawa elewacji zewnętrznej, wykonanie instalacji odgromowej budynku oraz uziemienia; konserwacja i częściowo wymiana schodów zewnętrznych; naprawa detali architektonicznych: gzymsów, kolumn.

Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie jako najstarszą nekropolię Krakowa wskazuje Cmentarz Rakowicki. Została założona w 1801-1802 r. Pierwszy pochówek odbył się tu w 1803 r. To miejsce spoczynku wielu zasłużonych dla Polski osób. Tutejsze przykłady sztuki nagrobnej zostały wpisane do rejestru zabytków – na skutek decyzji Urzędu Miasta Krakowa.

Z kolei najstarszą komunalną nekropolią chrześcijańską na terenie obecnego Krakowa jest Stary Cmentarz Podgórski, założony w 1786 r. na mocy dekretu cesarza Austrii Józefa II z 1784 r.(PAP)

bko/ aszw/