Śląskie/ Bytomianie oddadzą hołd obrońcom Lwowa oraz ofiarom OUN i UPA

Jak poinformował Urząd Miejski w Bytomiu, centralnym punktem tegorocznych obchodów będzie ceremonia odsłonięcia nagrobka starosty powiatu drohobyckiego Emila Wehrsteina oraz tablicy pamiątkowej poświęconej harcmistrzowi Szczepanowi Michalskiemu, komendantowi konspiracji harcerskiej i ZWZ w Drohobyczu. Przypomniana zostanie także postać Antoniego Nestarowskiego, jednego z projektantów i koordynatorów budowy Cmentarza Obrońców Lwowa.

Od wielu lat przedstawiciele środowisk kresowych z Bytomia, wojska, lokalnych władz, harcerze oraz mieszkańcy spotykają się na apelu poległych i uroczystej odprawie wart przy Krzyżu Obrońców Lwowa, który stanął na cmentarzu Mater Dolorosa jeszcze w czasach PRL. Krzyż i symboliczny grób będący Memoriałem Pamięci mają przypominać o ludobójstwie dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów z OUN-UPA na Polakach. Memoriał upamiętnia również Orlęta Lwowskie, a także uczestników powstań śląskich. Przypomina też historię Polaków, którzy zamieszkiwali dawne Kresy Rzeczypospolitej, a w wyniku II wojny światowej zostali przymusowo wysiedleni.

W nocy z 31 października na 1 listopada 1918 r. Ukraińcy zajęli we Lwowie najważniejsze obiekty publiczne. Walkę o polski Lwów jako pierwsza podjęła młodzież skoszarowana w Szkole im. Henryka Sienkiewicza. W mieście rozpoczęły się wówczas zacięte walki i dopiero odsiecz zorganizowana po 9 listopada przechyliła szalę zwycięstwa na korzyść Polaków. Ostatecznie pierwszy etap konfliktu zakończył się 22 listopada, gdy Polacy wyzwoli Lwów, a oddziały ukraińskie opuściły miasto, rozpoczynają jednocześnie jego oblężenie, które zakończyło się 22 maja 1919 roku wobec ofensywy Wojska Polskiego.

Rzeź wołyńska — ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach mieszkających na Kresach Wschodnich w latach 1943-1945 - jest jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń II wojny światowej. Łącznie od lutego 1943 r. do wiosny 1945 r. na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło ponad 100 tys. Polaków, zamordowanych przez oddziały UPA i miejscową ludność ukraińską. Zbrodnia wołyńska spowodowała polski odwet, w wyniku którego — według szacunków — zginęło 10-12 tys. Ukraińców.

Emil Wehrstein urodził się w 1888 r. w Mizuniu Starym. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza we Lwowie. Pracował w m.in. w starostwie w Zaleszczykach i w Urzędzie Wojewódzkim we Lwowie, od 1936 r. był starostą powiatu drohobyckiego. W czasie II wojny światowej, po przedostaniu się do Generalnego Gubernatorstwa rozpoczął pracę w Sandomierzu w Banku Spółdzielczym. Związał się z Armią Krajową, działając pod pseudonimem „Lis”.

Od marca 1945 r. był kierownikiem Okręgowego Biura PCK. Następnie przeniósł się do Bytomia, gdzie rozpoczął pracę jako radca prawny. Nie zrezygnował z konspiracji. Związał się z organizacją Wolność i Niezawisłość. W sierpniu 1946 r. został aresztowany i uwięziony w katowickim areszcie śledczym. Podczas procesu został skazany za szpiegostwo, dążenie do obalenia ustroju i zagarnięcie władzy na karę śmierci, zamienioną później na bezterminowe więzienie, a w końcu na 15 lat więzienia. W 1955 r. na podstawie amnestii został warunkowo wypuszczony z więzienia i wrócił do Bytomia. Zmarł w 1959 r.

Szczepan Michalski — harcmistrz i komendant konspiracyjnej grupy harcerskiej — urodził się w Stryszawie koło Suchej Beskidzkiej w 1905 r. Pracował jako robotnik i praktykant w rafinerii w Drohobyczu, gdzie przeniósł się wraz z rodzicami. Tam związał się z harcerstwem. Podczas II wojny światowej pomagał zagrożonym aresztowaniem w ucieczce na Węgry. Był także współorganizatorem i komendantem ZWZ. Został aresztowany przez NKWD w lutym 1940 r. i skazany na śmierć. Wyrok wykonano 22 czerwca 1941 r.

Antoni Nestarowski — jeden z projektantów i koordynatorów budowy Cmentarza Obrońców Lwowa — urodził się w 1872 r. Po ukończeniu studiów prowadził m.in. prace restauracyjne soboru św. Jura. W czasie obrony Lwowa był członkiem straży obywatelskiej. Po odrodzeniu Polski zaangażował się w budowę Cmentarza Orląt we Lwowie (kierował pracami budowlanymi) oraz pomnika Obrońców Lwowa na Persenkówce. Był członkiem zarządu Związku Zawodowego Architektów i Budowniczych we Lwowie. Po wojnie w ramach przesiedleń przyjechał na Górny Śląsk, zamieszkał w Bytomiu, gdzie zmarł w 1954 r. W 2024 r. jego grób został wpisany do ewidencji grobów weteranów walk o wolności i niepodległość Polski.(PAP)

kon/ dki/