Kraków/ Odrestaurowany samolot PZL M26 Iskierka w Muzeum Lotnictwa Polskiego

Dyrektor krakowskiego muzeum Tomasz Kosecki wyjaśnił, że egzemplarz Iskierki, który dołączył do ekspozycji, jest wyjątkowy ze względu na sposób powstania. Samolot został zbudowany przez Dział Konserwacji Muzealiów z części zakupionych od PZL Mielec w latach 2010–2011. 

- To efekt pracy muzealnych specjalistów, którzy dzięki wiedzy technicznej, doświadczeniu i zaangażowaniu przywrócili formę konstrukcji będącej świadectwem polskiej myśli inżynieryjnej i historii mieleckiego przemysłu lotniczego – podkreślił przedstawiciel MLP.

Według niego nowy eksponat jest także przykładem ambicji stworzenia nowoczesnego samolotu szkolnego w szczególnie trudnym momencie polskiej historii gospodarczej.

Historia Iskierki rozpoczęła się w 1981 roku w WSK PZL Mielec. Zespół konstruktorów kierowany przez mgr. inż. Krzysztofa Piwka stanął przed zadaniem stworzenia nowoczesnego, dwumiejscowego samolotu szkolno-treningowego.

Maszyna miała służyć do selekcyjnego szkolenia wstępnego i podstawowego w lotnictwie wojskowym, a także do treningu pilotów w nawigacji dziennej i nocnej oraz w lotach akrobacyjnych. Z samolotu miały korzystać zarówno wojsko, jak i aerokluby.

Konstruktorzy postanowili wykorzystać możliwie wiele sprawdzonych elementów produkowanego w Mielcu samolotu dyspozycyjnego PZL M20 Mewa, powstającego na licencji amerykańskiego Pipaera PA-34 Seneca II. Tak narodziła się smukła, metalowa konstrukcja dolnopłata z chowanym podwoziem i charakterystycznym tandemowym układem miejsc dla załogi.

Stan wojenny i kryzys gospodarczy pierwszej połowy lat 80. znacząco spowolniły prace. Budowa pierwszego prototypu rozpoczęła się w 1984 roku, a do jego pierwszego lotu doszło 18 lipca 1986 roku. Za sterami zasiadł pilot doświadczalny WSK PZL Mielec inż. Zygmunt Osak.

W kwietniu 1987 roku oblatano drugi prototyp. Zainteresowanie samolotem wykazywał Aeroklub PRL, jednak przemiany gospodarcze po 1989 roku sprawiły, że zabrakło środków na większe zamówienia. Lotnictwo wojskowe wybrało natomiast inną konstrukcję – rozwijanego w WSK PZL Warszawa-Okęcie PZL-130 Orlika.

W 1994 roku około 20 egzemplarzy maszyny trafiło do Stanów Zjednoczonych, gdzie oferowano je pod nazwą M26 Airwolf. Jeszcze po 2000 roku PZL Mielec utrzymywał samolot w swojej ofercie, jednak kolejnych zamówień nie udało się pozyskać.

Podczas uroczystego wprowadzenia samolotu na ekspozycję swoimi doświadczeniami z pilotowania PZL M26 podzielił się Wiesław Cena – pilot doświadczalny i działacz Aeroklubu Mieleckiego.

Nowy eksponat jest drugą Iskierką znajdującą się obecnie w Polsce. Pierwszą sprowadził ze Stanów Zjednoczonych w 2021 roku Andrzej Sarata.

Według przedstawicieli MLP Iskierka eksponowana w Gmachu Głównym Muzeum, to już czwarty statek powietrzny, który dołączył w tym roku do kolekcji krakowskiej placówki. Wcześniej były to: Acro Viper, Kruk oraz szybowiec Jantar. 

Powstałe w 1963 roku Muzeum Lotnictwa Polskiego chroni i prezentuje polskie oraz światowe dziedzictwo lotnicze. Jest jednym z największych europejskich muzeów tego rodzaju. Zbiory liczą ponad 200 samolotów, szybowców, śmigłowców, ponad 140 silników lotniczych i zestawy rakietowe. W muzeum jest też zbiór książek o lotnictwie, ponad 20 tys. zdjęć oraz kolekcja orderów i odznaczeń licząca ponad 2 tys. eksponatów.

Krakowskie muzeum mieści się w wyjątkowym historycznie miejscu: zajmuje fragmenty dawnego lotniska wojskowego Rakowice-Czyżyny, jednego z najstarszych w Europie. Już w 1892 r. na tym terenie stacjonowały balony obserwacyjne armii austro-węgierskiej, a po przejęciu go od zaborców w 1918 r. lotnisko stało się pierwszą bazą lotniczą niepodległej Polski. Odbudowane po II wojnie światowej funkcjonowało do 1963 roku. (PAP)

rgr/ dki/