Śląskie/ Katowicki szpital przeszczepia rocznie około 170 nerek i wątrób

Kierownik Oddziału Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej i Transplantacyjnej w szpitalu Mielęckiego prof. Robert Król podkreślił, że katowicki ośrodek należy do największych w kraju pod względem liczby przeszczepów nerek. W przypadku wątroby zajmuje jedną z czołowych pozycji wśród pięciu aktywnych ośrodków transplantacyjnych w Polsce.

– Wykonujemy około 120 przeszczepów nerek i około 50 przeszczepów wątroby rocznie. To dość duże obciążenie zespołu, szczególnie że mamy do dyspozycji tylko dwie sale operacyjne – powiedział.

Zaznaczył, że zwiększa się aktywność donacyjna na Śląsku i w całym kraju. Liczba pobrań narządów od zmarłych dawców w przeliczeniu na milion mieszkańców wzrosła w regionie z około 12 pięć lat temu do blisko 20 obecnie. W skali kraju wskaźnik zwiększył się z około 13 do 19.

Według lekarza poprawa wiąże się przede wszystkim z większym zaangażowaniem lokalnych środowisk medycznych, w tym anestezjologów. To oni często jako pierwsi podejrzewają śmierć mózgu u pacjenta i rozpoczynają procedurę identyfikacji potencjalnego dawcy.

Koordynator wojewódzka ds. transplantacji Poltransplantu dr Sylwia Sekta podkreśliła, że proces donacji jest wieloetapowy i wymaga ścisłego przestrzegania procedur. Rozpoczyna się na oddziałach intensywnej terapii, gdzie lekarze prowadzą szczegółowe postępowanie w celu stwierdzenia śmierci mózgu. Następnie sprawdza się, czy zmarły nie zgłosił sprzeciwu wobec pobrania narządów i wykonuje badania oceniające ich przydatność do przeszczepienia.

– Najtrudniejszym momentem jest rozmowa z rodziną dawcy. Z jednej strony informujemy bliskich, że ich najbliższa osoba zmarła, a później pytamy, czy znają jej stanowisko dotyczące przekazania narządów. To bardzo trudne rozmowy – zaznaczyła.

W Polsce obowiązuje zasada zgody domniemanej. Oznacza to, że pobranie narządów od zmarłego jest możliwe, jeżeli za życia nie zgłosił on sprzeciwu w przewidzianej prawem formie. Mimo to lekarze i koordynatorzy rozmawiają z rodziną, aby poznać stanowisko zmarłego i uwzględnić emocje jego bliskich.

Czas oczekiwania na przeszczep zależy od rodzaju narządu i sytuacji medycznej pacjenta. Według dr Sekty na nerkę czeka się przeciętnie około roku, a na wątrobę około sześciu miesięcy. Dłużej mogą czekać osoby wymagające kolejnego przeszczepienia oraz pacjenci wysoko immunizowani, u których trudniej znaleźć odpowiedniego dawcę.

Marian Wąsiński, u którego niewydolność nerek rozwinęła się w młodym wieku, rozpoczął dializoterapię w 1994 r., mając 36 lat. Pierwszy przeszczep nie powiódł się i po kilku miesiącach konieczne było usunięcie nerki. Mężczyzna wrócił do dializ, a w 1999 r. otrzymał kolejny narząd, który funkcjonował przez ponad dwie dekady.

Gdy w 2022 r. wyniki badań zaczęły się pogarszać, pacjent wraz z lekarzem zdecydował o przygotowaniu do kolejnego przeszczepienia, zanim poprzednia nerka całkowicie przestanie działać. W grudniu 2024 r. otrzymał trzecią przeszczepioną nerkę. Obecnie ma w organizmie dwie nerki pochodzące od dawców i, jak podkreślił, czuje się dobrze.

– Mam mały ogródek, więc trzeba sobie coś wymyślić, żeby żyć w miarę aktywnie. Teraz nie mam problemów z odżywianiem, a niektóre dolegliwości, które wcześniej mi dokuczały, ustąpiły – powiedział.

Kolejną pacjentką jest Dorota Cipior, która przeszła trzy przeszczepy wątroby. W 2006 r., podczas diagnostyki związanej z podejrzeniem raka macicy, lekarze rozpoznali u niej marskość wątroby. Przeszczep stał się jedyną szansą na uratowanie jej życia.

W 2022 r. kobieta otrzymała kolejną wątrobę, ale narząd przestał działać. Trzeci przeszczep wykonano trzy tygodnie później. Po operacji pacjentka przez cztery tygodnie pozostawała w śpiączce farmakologicznej, a jej stan był bardzo ciężki. Ostatecznie udało się ją uratować. Wróciła do pracy kilka miesięcy po opuszczeniu szpitala.

– Nie wiem, kim byli moi dawcy, ale bardzo dziękuję ich rodzinom. Gdyby nie oni, nie byłoby mnie tutaj od 18 lat – zaznaczyła.

Dzień Donacji i Transplantacji obchodzony jest 26 października. Jego celem jest upowszechnianie wiedzy o przeszczepianiu narządów i tkanek oraz zwiększanie świadomości społecznej na temat donacji. (PAP)

jms/ joz/