Kraków/ Od wojennej wytwórni po muzeum - nowa wystawa o historii Fabryki Schindlera

Początkiem opowieści jest powstanie przemysłu na Zabłociu na przełomie XIX i XX wieku, silnie związanego z rozwojem kolei na tym obszarze. Zanim Oskar Schindler przyjechał do Krakowa, istniała tu Pierwsza Małopolska Fabryka Wyrobów Emaliowanych i Blaszanych „Rekord”. 

- Tuż przed wybuchem wojny to przedsiębiorstwo zbankrutowało, a opuszczone tereny przejął na początku 1940 roku Oskar Schindler. Zakupił niewykorzystane materiały, gotowe produkty, zatrudnił byłych właścicieli tej fabryki, więc można powiedzieć, że to była kontynuacja, oczywiście już pod zmienioną nazwą, innym logotypem – wskazał w rozmowie z PAP kierownik oddziału Fabryka „Emalia” Oskara Schindlera i kurator wystawy Bartosz Heksel.

Schindler przekształcił teren w przedsiębiorstwo Deutsche Emailwarenfabrik (DEF), produkujące m.in. na potrzeby armii niemieckiej. W fabryce z roku na rok było zatrudnionych coraz więcej Żydów. W 1943 r. na tyłach fabryki powstał obóz dla żydowskich pracowników, w którym skoszarowanych zostało kilkuset więźniów. W 1944 roku Schindler ewakuował produkcję i pracowników fabryki do Brunnlitz na Morawach, gdzie funkcjonowała do momentu pojawienia się Armii Czerwonej.

- Wystawa mówi nie tylko o uratowaniu przez Oskara Schindlera pracujących w fabryce Żydów, ale również opowiada o ich dalszych, powojennych losach. Pokazuje też historię przedsiębiorstwa – znacjonalizowanego początkowo pod szyldem Państwowych Zakładów Radiotechnicznych, później „Telpod”, a także historię samej dzielnicy, która z dawnego przemysłowego serca Krakowa przekształciła się w dzielnicę usług i kultury – zwrócił uwagę kurator.

Ekspozycja przypomina też ocalonych, którzy zabiegali o upamiętnienie działalności Schindlera i pokazuje związane z nimi pamiątki. Na wystawie obok zdjęć i materiałów wideo można zobaczyć pierścionek wytworzony przez krakowskiego jubilera, który pracował w fabryce, wyprodukowane naczynia emaliowane i rekwizyty z filmu „Lista Schindlera”.

Ekspozycja „Fabryka Schindlera – historie miejsca” będzie otwarta do 8 sierpnia 2027 r.

W 1963 roku Oskar Schindler otrzymał tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata przyznawany przez jerozolimski instytut Yad Vashem. Zmarł w 1974 roku w Hildesheim w Niemczech i, zgodnie z własnym życzeniem, został pochowany na cmentarzu katolickim w Jerozolimie, na wzgórzu Syjon.

Do powstania legendy Schindlera przyczyniła się książka Thomasa Keneally’ego „Arka Schindlera”, a światowy rozgłos przyniosła mu ekranizacja tej powieści dokonana przez Stevena Spielberga w filmie fabularnym „Lista Schindlera”.PAP)

juka/ pad/