Bytom/ Opera Śląska przygotowuje „Carmen” o wolnej woli i konsekwencjach wyborów

W centrum inscenizacji pozostaje historia Carmen i Don Joségo, których relacja prowadzi do tragicznego finału. Realizatorzy chcą pokazać bohaterów przez pryzmat podejmowanych przez nich decyzji, a nie sprowadzać ich do prostych ról ofiary i sprawcy. 

– Dla mnie „Carmen” jest przede wszystkim opowieścią o wolnej woli, o prawie do podejmowania własnych decyzji i o konsekwencjach, które te decyzje za sobą niosą. Nasze działania mają konsekwencje, niezależnie od tego, czy chcemy je zaakceptować. Pytanie brzmi, czy jesteśmy gotowi ponieść odpowiedzialność za to, co wybieramy – powiedział podczas konferencji prasowej Heller-Lopes.

Reżyser, który po raz pierwszy przygotowuje pełną inscenizację tej opery, zaznaczył, że nie chce jednoznacznie definiować tytułowej bohaterki jako ofiary ani Don Joségo wyłącznie jako zabójcy. Zależy mu na pozostawieniu widzom przestrzeni do własnej interpretacji postaci i ich motywacji.

Scenografia ma przypominać zamkniętą przestrzeń, z której bohaterowie nie mogą się wydostać. Jej kształt będzie nawiązywał do areny walk byków, a inspiracją dla realizatorów były m.in. architektura Sewilli oraz film „Diabeł jest kobietą” z 1935 r. w reżyserii Josefa von Sternberga. Jak wyjaśnił Heller-Lopes, nie jest to rekonstrukcja konkretnej epoki, lecz autorska wizja Hiszpanii, łącząca różne historyczne inspiracje.

– To fantazja na temat Hiszpanii, podobnie jak opera Bizeta jest francuskim dziełem, które na nowo ukształtowało nasze wyobrażenie o muzyce hiszpańskiej – wyjaśnił reżyser.

Ważnym elementem przedstawienia będzie powiązanie czterech aktów z kolejnymi porami roku. Zmiany mają odzwierciedlać przemiany zachodzące w relacjach bohaterów. Na scenie pojawi się także trzech tancerzy baletu wcielających się w boginie Parki, symbolizujące przeznaczenie.

Choreograf Franklin Dávalos podkreślił, że ruch sceniczny nie ma być próbą odtworzenia tradycyjnych tańców flamenco czy sposobu poruszania się społeczności romskiej. Ma raczej wyrażać pragnienia bohaterów, ich dążenie do miłości, bliskości i spełnienia.

– To złożona historia o pragnieniu i sprzecznościach. Chcemy, żeby widzowie nie tylko zobaczyli naszą interpretację „Carmen”, ale także zastanowili się nad pytaniami, które stawiamy: jakich dokonujemy wyborów i jakie są ich konsekwencje – zaznaczył choreograf.

Warstwę muzyczną przygotowań uzupełnia praca nad mniej oczywistymi elementami partytury. Kierownik muzyczny Opery Śląskiej Piotr Mazurek podkreślił, że zależy mu na wydobyciu z dzieła Bizeta nie tylko znanych arii, ale też subtelności i detali muzycznych. Zwrócił też uwagę, że mimo hiszpańskiej scenerii opera pozostaje dziełem francuskim, co ma znaczenie dla jej interpretacji.

W tytułową rolę wcieli się Anna Borucka, dla której będzie to trzecia realizacja „Carmen”. Jak powiedziała, postać zmienia się wraz z rozwojem wydarzeń: od pełnej radości życia i flirtującej kobiety po bohaterkę, na której coraz mocniej odbijają się dokonane wybory.

– To bardzo piękna, wielowymiarowa historia i każdy znajdzie w niej jakiś fragment o sobie – oceniła śpiewaczka.

Za kostiumy odpowiada Sofia Di Nunzio. Projektując je, przyjęła za punkt wyjścia lata 30. XX wieku, a kolorystykę powiązała z porami roku. Jak zaznaczyła, przy tworzeniu kostiumów realizatorzy budują własne wyobrażenie hiszpańskiego świata, korzystając z materiałów i możliwości dostępnych w Polsce.

Kierownictwo Opery Śląskiej zapowiedziało, że nowa inscenizacja ma pozostać w repertuarze przez kolejne lata. Heller-Lopes współpracował już z bytomską sceną przy „Rzekomej ogrodniczce” Wolfganga Amadeusza Mozarta w 2018 r. Za scenografię do „Carmen” odpowiada Renato Theobaldo.

- Hiszpania lat 30. XX wieku to świat pełen kolorów, namiętności i emocji. W jego centrum pozostają ludzie – ich pragnienia, wybory i uczucia. Chciałbym, żeby nasza „Carmen” stała się dla widzów powodem do kolejnych spotkań w Operze Śląskiej – podsumował dyrektor Opery Śląskiej Łukasz Goik.

Przed premierą Opera Śląska zaplanowała także bezpłatne warsztaty flamenco i tańców hiszpańskich dla publiczności. (PAP)

jms/ miś/