Śląskie/ Metropolia i woj. śląskie z 650 mln zł unijnych dotacji do 32 nowych pociągów

Jak poinformował we wtorek rzecznik GZM Łukasz Zych, Centrum Unijnych Projektów Transportowych zakończyło ocenę wniosków w konkursie „Zakup zeroemisyjnego taboru kolejowego do przewozów pasażerskich”, programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–27. Projekt GZM został wybrany do dofinansowania, podobnie jak projekty woj. śląskiego.

Cytowany przez Zycha przewodniczący zarządu GZM Leszek Pietraszek ocenił, że to jeden z najważniejszych momentów w historii GZM oraz konkretny krok w stronę uruchomienia przez nią Metrokolei - zamawiane pojazdy mają stać się jej trzonem.

„Po raz pierwszy kupujemy własne pociągi, które będą częścią zintegrowanego systemu transportowego Metropolii. Chcemy, by mieszkańcy naszej Metropolii i całego regionu szybko, bezpiecznie i wygodnie mogli przemieszczać się między miastami” - wskazał Pietraszek.

Wybrany przez CUPT do dofinansowania projekt „Zeroemisyjny tabor kolejowy dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii” zakłada zakup przez GZM 16 elektrycznych zespołów trakcyjnych. Wartość projektu to 806,9 mln zł, a przyznane dofinansowanie z FEnIKS wynosi 321,46 mln zł.

Województwo Śląskie w tym samym konkursie CUPT złożyło dwa projekty dotyczące zeroemisyjnego taboru kolejowego dla Śląskiego o zasięgu ponadregionalnym oraz aglomeracyjnym. Wartość pierwszego z nich to 382 mln zł, a przyznane dofinansowanie 152,1 mln zł. Wartość drugiego to 436,6 mln zł, a dotacja 173,9 mln zł

Województwo Śląskie oraz Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia prowadzą wspólny przetarg na dostawę 32 nowych pociągów elektrycznych i wieloletnią usługę ich serwisowania. Opcja zakłada zakup 20 kolejnych pociągów i dalsze serwisowanie. Szacunkowa łączna wartość zamówienia przekracza 4,5 mld zł.

Jak wynika z informacji na platformie zamówień GZM, zamawiane są pociągi do obsługi pasażerskiego ruchu aglomeracyjnego i ponadregionalnego, bez określenia liczby członów i układu osi na wózkach dwuosiowych. Wymagana jest całkowita pojemność co najmniej 390 osób, w tym co najmniej 168 na miejscach stałych.

Zamawiający wymagają: co najmniej dwóch par drzwi po każdej stronie każdego członu, wysokości podłogi od 760 mm do 810 mm i możliwości obsługi peronów o wysokości 300-900 mm od główki szyny. Zakładany jest średnioroczny przebieg pociągów ok. 250 tys. km. Łączną wartość zamówienia (z prawem opcji) oszacowano na 4,522 mld zł bez VAT.

Wspólny przetarg obejmuje dostawę po 16 sztuk elektrycznych zespołów trakcyjnych (EZT) dla GZM i dla województwa, a zamawiający mają wobec nich te same wymogi. Oczekują dostawy jednego typu EZT, wyprodukowanego przez jednego producenta z jednakowym wyposażeniem i oprogramowaniem, z wyjątkiem wyposażenia pojazdów dla GZM dodatkowo w system poboru opłat.

Metropolia argumentuje, że zamówienie pociągów jednego typu u jednego producenta pozwoli osiągnąć efekt skali poprzez rozłożenie kosztów przygotowania pojazdu pod zamówienie na 32 jego egzemplarze. Zamawiany zakres usług utrzymania jest ściśle powiązany z zakresem dostaw.

Zasadnicza część zamówienia obejmuję dostawę 32 pociągów do końca listopada 2029 r. i usługi serwisowe dla tej liczby pociągów rozpisane w perspektywie 2044 r. Prawo opcji zakłada dostawę 20 kolejnych pociągów do końca 2034 i usługi serwisowe w perspektywie końca 2059 r. Termin składania ofert przypada 31 lipca br.

W przetargu będą brane kryteria: ceny łącznej brutto, wraz z prawem opcji (60 proc.), współczynnika efektywności energetycznej ruchowej (25 proc.), współczynnika efektywności energetycznej postojowej (5 proc.), liczby miejsc siedzących stałych (5 proc.) i udziału w nich liczby miejsc siedzących naprzeciwko (5 proc.).

Na początku 2026 r. oboje zamawiający złożyli wnioski o dofinansowanie zapowiadanego wówczas zakupu w CUPT. Warunkiem ubiegania się w CUPT o środki na zakup taboru była publikacja ogłoszenia o zamiarze przeprowadzenia postępowania na świadczenie usług w przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym na obszarze GZM.

Zgodnie z opublikowanym na początku br. ogłoszeniem, w lutym 2027 r. zostanie ogłoszone zamówienie publiczne na operatora, który będzie obsługiwał Metrokolej od 2029 r. Publikacja informacji rok wcześniej jest w takich sytuacjach wymagana dla konkurencyjności i transparentności oraz umożliwienia operatorom przygotowania do udziału w przetargu.

Jeżeli GZM kupi własne pociągi, operator otrzyma je w ramach bezpłatnego użyczenia i będzie odpowiedzialny za ich obsługę - m.in. zapewniając maszynistów i niezbędny personel.

Metropolia od początku działania w 2017 r. pracuje nad uruchomieniem Metrokolei, m.in. przygotowując kolejne związane z tym dokumenty i opracowania. GZM stara się też o uzupełnienie obecnego systemu o transport kolejowy, m.in. poprzez finansowanie dodatkowych połączeń kolejowych i postępującą integrację taryfową z koleją.

Docelowo, po zakończeniu trwających i przygotowywanych kolejowych inwestycji infrastrukturalnych, Metrokolej ma być osią poruszania się po obszarze GZM.

Głównym regionalnym operatorem kolejowym na terenie woj. śląskiego jest spółka Koleje Śląskie, należąca do samorządu województwa. Do początku ub. roku jej tabor liczył ok. 65 pociągów. Spółka przewozi co roku ok. 22 mln pasażerów; możliwości przewozowe ogranicza trwająca planowo do 2028 r. przebudowa katowickiego węzła kolejowego.

Trwają dostawy zamówionych przez Koleje Śląskie i samorząd województwa, przy wsparciu funduszy unijnych, w sądeckim Newagu 35 nowych pociągów - z terminem dostaw do końca 2027 r.

„To historyczne zakupy nowych pociągów dla Województwa Śląskiego. Wspólnie z Kolejami Śląskimi zamówiliśmy 35 pociągów. Przed nami zakup kolejnych 16. Przy wsparciu funduszy europejskich, środków z KPO oraz budżetu województwa i spółki Koleje Śląskie poprawiamy jakość i komfort podróży mieszkańców i turystów” - podsumował we wtorek marszałek woj. śląskiego Wojciech Saługa.(PAP)

mtb/ pad/