Zabrze/ Powołano radę interesariuszy dla wpisu kompleksu górniczego na Listę UNESCO

Historyczny kompleks wydobycia węgla kamiennego w Zabrzu tworzą wchodzące w skład Muzeum Górnictwa Węglowego: Kopalnia Królowa Luiza, Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna i Kopalnia Guido.

Dyrektor Muzeum Bartłomiej Szewczyk wielokrotnie podkreślał, że to jedyne na świecie miejsce, które w kompleksowy sposób pokazuje całą historię rozwoju górnictwa węglowego od końca XVIII w. do końca XX w. Wpis na Listę UNESCO ma koncentrować się na procesie wydobycia węgla kamiennego – autentycznych wyrobiskach, maszynach i tym, co zostało zachowane na powierzchni.

Rada interesariuszy jest złożona z samorządowców, naukowców, przedstawicieli organizacji pozarządowych, sektora turystycznego i sektora gospodarczego oraz osób zaangażowanych w ochronę dziedzictwa przemysłowego. Ma wspierać Muzeum Górnictwa Węglowego m.in. w opracowaniu i wdrażaniu planu zarządzania dobrem – dokumentu stanowiącego jeden z kluczowych elementów nominacji do wpisu na Listę UNESCO.

„Zgodnie z wytycznymi UNESCO, skuteczna ochrona dóbr o wyjątkowej uniwersalnej wartości powinna opierać się na partycypacyjnym modelu zarządzania, angażującym nie tylko instytucje odpowiedzialne za ochronę dziedzictwa, ale również przedstawicieli różnych środowisk” – zaznaczyło Muzeum Górnictwa Węglowego w komunikacie.

Starania o wpis „Historycznego kompleksu wydobycia węgla kamiennego w Zabrzu (XVIII–XX w.)” na Listę UNESCO rozpoczęto w 2025 r. Wówczas w lipcu – przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – wpisano go na listę informacyjną UNESCO.

Lista informacyjna jest tworzona na podstawie zgłoszeń krajów, które informują Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO o zamiarze podjęcia starań o wpis na Listę UNESCO.

Na poziomie międzynarodowym konieczna jest ocena wstępna, której dokonuje się najwcześniej po roku od wpisania na listę informacyjną. Ma ona charakter konsultacji eksperckiej. Po uzyskaniu pozytywnej opinii możliwe jest złożenie wniosku nominacyjnego. Ten ocenia Komitet Światowego Dziedzictwa, który decyduje, czy nominowane dobro "posiada wyjątkową uniwersalną wartość, spełnia warunek integralności i autentyczności", a dany kraj jest w stanie zapewnić mu niezbędną ochronę.

Bartłomiej Szewczyk poinformował PAP, że Muzeum jest jeszcze przed oceną wstępną „Historycznego kompleksu wydobycia węgla kamiennego w Zabrzu (XVIII–XX w.)”.

Muzeum Górnictwa Węglowego zarządza najpopularniejszymi atrakcjami turystycznymi woj. śląskiego – Kopalnią Guido i Sztolnią Królowa Luiza. Oferuje m.in. różne formy zwiedzania podziemnych korytarzy (np. spływy sztolnią) oraz organizację wydarzeń w podziemnych przestrzeniach.

W Zabrzu realizowano pionierskie projekty z zakresu turystyki przemysłowej w Polsce. W 1965 r. otwarto Ośrodek Propagandy Górnictwa, czyli pierwszą podziemną trasę turystyczną w kopalni węgla kamiennego. Utworzono ją na terenie Kopalni Królowa Luiza. Natomiast Muzeum Górnictwa Węglowego otwarto w 1981 r. Podlegało ono wówczas Ministerstwu Górnictwa i było jedyną placówką muzealną poświęconą tej branży w kraju.

Obecnie Muzeum Górnictwa Węglowego to instytucja Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego i Urzędu Miasta Zabrze.(PAP)

pato/ lm/