Bakterie E. coli oraz Shigella odpowiadają za setki milionów zakażeń rocznie i należą do głównych przyczyn zgonów z powodu biegunek, zwłaszcza u dzieci. Mimo wieloletnich prób wciąż nie udało się opracować przeciw nim skutecznych szczepionek.

Teraz naukowcy z Washington University School of Medicine w St. Louis zidentyfikowali wspólną cechę tych bakterii, która może stać się celem uniwersalnej szczepionki. Wyniki opublikowali w „Proceedings of the National Academy of Sciences”.

Jak przypomnieli badacze, jelita są pokryte grubą warstwą śluzu, która działa jak tarcza ochronna, utrudniająca bakteriom dostęp do komórek. Okazało się, że oba drobnoustroje stosują podobny sposób pokonywania tego zabezpieczenia - produkują specjalne enzymy (EatA, SepA i Pic), które rozkładają główne białko budujące śluz, umożliwiając dotarcie do nabłonka i uwolnienie toksyn powodujących biegunkę.

Analizując próbki pochodzące od zakażonych pacjentów, naukowcy wyizolowali przeciwciała zdolne do blokowania enzymu EatA. Okazało się, że te same cząsteczki neutralizują również enzymy SepA i Pic, uniemożliwiając bakteriom przedostanie się przez ochronną warstwę śluzu.

Dalsze badania pozwoliły ustalić, że odkryte przeciwciała przyłączają się do fragmentu wspólnego dla wszystkich trzech enzymów. Zdaniem naukowców może stać się on celem przyszłej szczepionki.

„Znaleźliśmy wspólną piętę achillesową patogenów, powodujących bardzo powszechne i śmiertelne dla małych dzieci zakażenia” - powiedział współautor badania prof. James M. Fleckenstein.

Naukowcy podkreślili, że zatrzymanie bakterii już na etapie pokonywania ochronnej warstwy śluzu mogłoby powstrzymać rozwój choroby, nie szkodząc przy tym pożytecznym bakteriom żyjącym w jelitach.

Dodali, że znaczenie odkrycia wykracza poza kraje rozwijające się. Wywołujące biegunki szczepy E. coli bywają przyczyną ognisk zatruć pokarmowych także w wysokorozwiniętych państwach Europy i Ameryki Północnej, gdzie ich leczenie wymaga stosowania antybiotyków, co przyczynia się do narastania problemu antybiotykooporności.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ zan/