Ojcowski Park Narodowy (OPN) został utworzony 14 stycznia 1956 r. z inicjatywy prof. Władysława Szafera. Był szóstym parkiem narodowym w kraju. Jak podkreśla dyrekcja OPN, miejsce to zachwyca bogactwem przyrody i dziedzictwa kulturowego oraz nieustannie przyciąga turystów niezwykłymi krajobrazami dolin: Prądnika i Sąspowskiej.

Dyrektor OPN Tomasz Gierat poinformował PAP w środę, że na terenie Parku znajduje się około 45 km szlaków pieszych, z których każdego roku korzysta ok. 480 tysięcy osób. Najczęściej odwiedzane miejsce to odcinek Doliny Prądnika pomiędzy zamkiem w Ojcowie a Bramą Krakowską.

Najważniejsze atrakcje Parku to Jaskinia Łokietka, którą zwiedza niemal 100 tys. turystów rocznie, zamek w Pieskowej Skale z położoną w pobliżu Maczugą Herkulesa, zamek kazimierzowski w Ojcowie, a także Jaskinia Ciemna ze stanowiskiem neandertalskim. Popularnymi celami zwiedzania są także Ekspozycja Przyrodnicza OPN i zabytkowa zabudowa dawnego uzdrowiska w Ojcowie.

- Symbolem Ojcowskiego Parku Narodowego jest nietoperz – w naszych jaskiniach i lasach aktualnie stwierdzono aż 21 gatunków tych ssaków – zauważył dyrektor.

Według niego statutowym elementem działalności Parku jest ochrona przyrody i edukacja. W tym zakresie instytucja realizuje liczne projekty krajowe i międzynarodowe.

W 2025 r. kontynuowano m.in. wykup gruntów prywatnych w granicach Parku dla ochrony ekosystemów oraz utrzymanie tzw. „Ogrodu ojcowskiego” – stanowiska zastępczego dla zagrożonych gatunków roślin, znajdującego się u podnóża budynku dyrekcji Parku.

Wśród kluczowych inwestycji znalazły się: remont Willi Grzybowska, w której powstaje centrum edukacyjne Dom Nietoperza, dokończenie ekspozycji w centrum Dziedzictwa Doliny Prądnika w Willi „Pod Koroną”, a także konserwacja elementów architektonicznych zamku w Ojcowie (filarów mostu) oraz modernizacja szlaków i infrastruktury edukacyjno-turystycznej.

- Miniony rok był dla Ojcowskiego Parku Narodowego czasem intensywnych działań edukacyjnych, kulturalnych i promocyjnych, realizowanych we współpracy z partnerami krajowymi i zagranicznymi - zaznaczył Gierat.

W zakresie edukacji i działań terenowych OPN zorganizował rajdy: m.in. 55. Ojcowską Złotą Jesień dla szkół ponadpodstawowych, 21. Zlot Nietoperzy (klasy IV–VI), 19. Rajd Neandertala (klasy VII–VIII) oraz wziął udział w ogólnopolskim programie „Dzika Odyseja. Ekspedycja Odkrywców”. Lokalna społeczność i turyści spotkali się w Ojcowie, aby uczestniczyć w piątej edycji corocznej akcji sprzątania szlaków „OPN kochamy, więc go sprzątamy”.

W minionych miesiącach – przypomniał dyrektor - OPN rozwijał współpracę międzynarodową, nawiązując partnerstwo z rezerwatem Orheiul Vechi w Mołdawii oraz Parkiem Narodowym Thingvellir na Islandii.

Według przedstawiciela OPN, obecnie największym zagrożeniem dla Parku jest postępująca ekspansja zabudowy jego otuliny, aż do granicy OPN. Powoduje to izolację od sąsiednich terenów i przerwanie korytarzy ekologicznych, koniecznych do przemieszczania się zwierząt. Dodatkowy efekt bariery również potęguje intensywny ruch samochodów na drogach wojewódzkich i powiatowych przebiegających przez Park i otulinę.

- Dlatego największym wyzwaniem dla Parku jest zachowanie powiązań ekologicznych pomiędzy OPN, a najbliższymi ostojami przyrody. Szczególnie istotna jest też działalność ochronna w samym Parku, w tym ochrona czynna muraw naskalnych, gdzie prowadzony jest wypas kóz i owiec oraz wykaszanie łąk w dnach dolin czy usuwanie gatunków inwazyjnych – wyjaśnił dyrektor.

Równie ważne – wskazał Gierat - są dalsze wykupy gruntów prywatnych, sukcesywnie realizowane, a także eliminacja problemów związanych z drogami przebiegającymi przez OPN, w tym hałasu.

- Ze względu na dużą presję urbanizacyjną z coraz większym trudem realizowany jest jeden z głównych celów utworzenia Parku tj. utrzymanie lub przywracanie cech swoistego krajobrazu Doliny Prądnika. Bardzo ważnym zadaniem jest też regulacja ruchu turystycznego i utrzymanie zabytków będących w zarządzie OPN, a także prowadzenie działalności edukacyjnej – dodał przedstawiciel OPN.

Jak zapowiedział, w najbliższych planach inwestycyjnych dyrekcji Parku znalazł się kompleksowy remont zabytkowej Willi „Pod Berłem” oraz termomodernizacja kompleksu „Zajazd na Złotej Górze” wraz z rewitalizacją przestrzeni rekreacyjnej i uruchomieniem pola biwakowego. Planowane jest także utworzenie dwóch nowych centrów edukacyjnych w zabytkowych willach dawnego uzdrowiska w Ojcowie - Domu Nietoperza w Willi „Grzybowska” oraz wystawy historyczno-etnograficznej w Willi „Pod Berłem”.

Ojcowski Park Narodowy został utworzony na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 14 stycznia 1956 roku i liczył wówczas 1570,59 ha powierzchni. Obecnie Park zajmuje teren o powierzchni 2145,62 ha. Dodatkowo kompleks otacza strefa ochronna, zwana otuliną wynosząca 6777 ha. (PAP)

rgr/ aszw/