Czy polskie samorządy potrzebują zmian ustrojowych? Jeżeli tak, to jakich? Na te pytania poszukiwali wspólnie odpowiedzi uczestnicy dyskusji panelowej poświęconej kondycji samorządów i ich przyszłości, która odbyła się w ramach pierwszego dnia Krynica Forum 2024.

W dyskusji wzięli udział: Rafał Komarewicz – poseł na Sejm RP, Łukasz Smółka - Marszałek Województwa Małopolskiego, Władysław Ortyl – Marszałek Województwa Podkarpackiego i dr hab. prof. UEK Stanisław Mazur - I Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa. Panel moderował Sławomir Wrona, dziennikarz Radia Kraków.

Punktem wyjścia do dyskusji było pytanie o widoczne dziś sukcesy i niedociągnięcia reformy samorządowej z okresu rządu Jerzego Buzka. Reforma samorządowa spowodowała, że jednostki samorządu terytorialnego uzyskały podmiotowość prawną i stały się partnerem do działania na płaszczyźnie krajowej, europejskiej i światowej.

Przestrzeń do dyskusji i dialogu istnieje zawsze, również jeśli chodzi o zmiany dotyczące obecnego kształtu samorządów w Polsce. Chciałbym tu odnieść się do tematu bezpieczeństwa, który jest dla nas bardzo aktualny. Warto chociażby zastanowić się nad udziałem poszczególnych szczebli samorządu na przykład w zakupach związanych z bezpieczeństwem, obroną cywilną, sprzętem do ochrony przeciwpożarowej

- zwrócił uwagę marszałek Łukasz Smółka.

Doświadczenia sytuacji kryzysowych z ostatnich lat pokazały nam, że w dyskusji o przyszłości samorządów przede wszystkim powinniśmy myśleć w kategoriach zacieśniania współpracy i reagowania na zmiany, na sytuacje szczególne. Przykładowo, w regionie powinien być jeden ośrodek decyzyjny. Tę potrzebę w sytuacjach kryzysowych widać bardzo wyraźnie. Zarządzanie kryzysowe bez tego kuleje

- podkreślił marszałek Małopolski.

Uczestnicy debaty zastanawiali się nad kwestiami m.in. kadencyjności, liczbą województw i modelem finansowania samorządów.

- Samorząd jako instytucja na wszystkich swoich poziomach wymaga ciągłej zmiany i poprawy, dostosowania do aktualnej sytuacji i otoczenia, do wyzwań. Jego fundament jako taki jest dobry – powiedział Władysław Ortyl, Marszałek Województwa Podkarpackiego. Przywołał przy tym przykład pandemii COVID i wybuch wojny na Ukrainie. – Nie było na to żadnych zapisów, scenariuszy, ale samorządy sobie poradziły. O tym właśnie mówimy, mówiąc o dostosowaniu do aktualnej sytuacji – podsumował.

W dyskusji podkreślono, że silny samorząd musi opierać się na silnym poczuciu wspólnotowości. – Zmienia się świat i zmieniają się oczekiwania społeczeństwa. Samorząd również musi zmieniać się i przede wszystkim budować silną wspólnotę – zaznaczył dr hab. prof. UEK Stanisław Mazur.

Marszałek Łukasz Smółka zwrócił uwagę na to, że w dyskusji o przyszłości samorządów warto brać pod uwagę tak istotny obszar jak wielkie inwestycje infrastrukturalne i transportowe.

Dla dużych inwestycji ograniczeniami mogą być czas i przestrzeń, ale także środki. Najważniejsza z tej perspektywy jest ścisła, dobra współpraca samorządów, partnerstwo również na poziomie regionalnym. Dużo dyskutujemy o tym w kontekście Karpat i współpracy ponadregionalnej

– powiedział marszałek Małopolski.

Dyskusja panelowa "Jakiej zmiany potrzebują polskie samorządy?" odbyła się w ramach pierwszego dnia Krynica Forum 2024. To trzydniowe przedsięwzięcie jest jednym z najważniejszych wydarzeń polityczno-gospodarczych w regionie CEE.

Tegorocznej edycji Forum przyświeca hasło „Empowering the Region”. W jej programie znalazło się ponad 40 paneli tematycznych, które zgromadzą blisko 150 prelegentów. Poszczególne panele zostały zgrupowane w cztery ścieżki tematyczne: „bezpieczeństwo i odporność”, „rozwój i biznes”, „geopolityka i geoekonomia”, „samorząd i społeczeństwo”.

Partnerem Głównym Krynica Forum 2024 jest Województwo Małopolskie.