Monitorując wdrażanie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych RPO przyjrzał się również sytuacji uczniów z niepełnosprawnościami w polskiej szkole. Wraz z raportem rzecznik przekazał szereg rekomendacji dla Ministerstwa Edukacji Narodowej. 

Pierwszą kwestią poruszoną przez RPO jest konieczność systemowego uregulowania stanowiska asystenta ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Zdaniem RPO uregulowanie to powinno przebiegać analogicznie do nauczyciela wspomagającego i pomocy nauczyciela. 

„Należałoby skorelować zakres kompetencji asystenta ucznia ze szczególnymi potrzebami zarówno z kompetencjami innych uczestników systemu oświaty (nauczycieli wspomagających oraz pomocy nauczyciela), jak i m.in. z asystentem osobistym osoby z niepełnosprawnością” – zauważa RPO

Inną kwestią konieczną do zmiany jest w ocenie rzecznika skrócenie czasu oczekiwania do diagnozę. Zbyt duże obciążenie poradni psychologiczno-pedagogicznych w ocenie RPO może rodzić ryzyko obniżenia jakości treści orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Konieczne jest zatem podjęcie działa zmierzających do skrócenia czasu oczekiwania na diagnozę a także wprowadzenie modelu uwzględniającego obserwację dziecka podczas uzyskiwania diagnozy w jego środowisku, czyli w szkole.

Wśród rekomendacji rzecznika znalazło się również ograniczenie liczebności klas i zmniejszenie procentowego udziału uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi. 

„Nauczyciele wskazywali, że optymalna liczebność klasy do pracy z uczniami ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi to 12-15 osób. Rzeczywistość jednak wygląda inaczej: rozporządzenie MEiN z 9 marca 2022 r. zwiększył tę liczbę do  29 uczniów” – zaznacza RPO

Kwestią wymagającą poprawy wciąż są też działania antydyskryminacyjne. W ocenie RPO  na każdym etapie edukacyjnym należy zapewnić realną możliwość wyboru szkoły przez rodziców uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi oraz na bieżąco konsultować sposób i formy kształcenia ich dziecka. Należy całkowicie wyeliminować przypadki nacisku na rodziców w sprawie wyboru lub zmiany szkoły.

Rzecznik zwrócił również uwagę na konieczność większej elastyczności w stosunku do uczniów z niepełnosprawnościami, chociażby przy organizowaniu lekcji WF-u. Rzecznik wskazywał też na oczekiwaną, zwłaszcza przez uczniów w spektrum autyzmu, zmianę oceny klasyfikacyjnej zachowania ucznia i wprowadzenie opisowym modelowaniem postaw prospołecznych.

RPO zwrócił też uwagę na ciągle utrzymujące się bariery architektoniczne, które realnie wpływają na uczestnictwo uczniów z niepełnosprawnościami w zajęciach. 

mo/