Związek Gmin Wiejskich RP przygotował własne projekty ustaw dotyczące zmian granic gmin, ponieważ zdaniem samorządowców dotychczasowe regulacje są zbyt liberalne, a decyzje podejmowane w sposób uznaniowy prowadzą do destabilizacji samorządów. Dokumenty te zostały przekazane ministrowi spraw wewnętrznych i administracji Tomaszowi Siemoniakowi. 

„Obecne przepisy prawa nie zapewniają wystarczającej ochrony interesów wspólnot samorządowych oraz nie respektują w dostatecznym stopniu głosu obywateli, co jest sprzeczne z zasadami demokracji i samorządności lokalnej” – wskazano w komunikacie ZGWRP. „Wskutek obecnie obowiązujących przepisów, gminy nie mają zapewnionej stabilności terytorialnej, co prowadzi do niepewności oraz utrudnia długofalowe planowanie i rozwój” – dodano.

Jak wskazywali samorządowcy zmiana przepisów w tym zakresie ma „ucywilizować prawo i nie tworzyć zachęt do wrogich przejęć”. Szczególnie w kontekście poszerzania granic miast kosztem gmin wiejskich.

„Nie można dopuścić do tego, by rozwiązaniem problemów z demografią były zmiany granic. Zmiany granic powinny odbywać się tylko w szczególnych, uzasadnionych przypadkach” – wskazał ZGW RP.

W apelu dotyczącym zmian granic jednostek samorządu terytorialnego, gminy wiejskie domagają się ograniczenia częstotliwości inicjowania postępowań o zmianę granic administracyjnych w trybie wnioskowym. Według samorządowców taka inicjatywa nie powinna być podejmowana częściej niż raz na pięć lat.

ZGW RP chce również wzmocnienia roli konsultacji społecznych w procedurze dokonywania zmian granic gmin, tak aby głos mieszkańców miał wiążący charakter. Oczekuje również ustalenia szczegółowych wymogów formalnych dla wniosków o zmianę granic gmin, uwzględniających ich konsekwencje ekonomiczne, społeczne i infrastrukturalne.  

Samorządowcy chcą zapewnienia gminom ochrony sądowej w sprawach dotyczących legalności i prawidłowości przeprowadzanych zmian granic oraz przyznania statusu strony w postępowaniu legislacyjnym gminie, której zmiana terytorialna dotyczy, zapewniając jej możliwość aktywnego uczestnictwa w procesie decyzyjnym.

Proponowane przez ZGW RP zmiany przepisów miałyby też dotyczyć samego procesu przeprowadzania zmian granic, kiedy już zapadnie decyzja o nowym podziale administracyjnym. Chodzi m.in. o określenie zasad i trybu przekazywania mienia komunalnego oraz wprowadzenie jasnych zasad rozliczeń finansowych między gminami, w szczególności w zakresie utraconych źródeł dochodu. 

Według samorządowców procesy zmian granic, które już zostały zainicjowane powinny być wstrzymane do czasu uzgodnienia nowych przepisów w tym zakresie.

Projekty nowych przepisów ZGW RP konsultuje obecnie z innymi korporacjami samorządowymi.

mr/