Opinia wydana przez Związek Powiatów Polskich dotyczy projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe i odnosi się do przepisów o spółdzielniach uczniowskich w szkołach. 

Jak wskazał ZPP, projektowane przepisy nie określają w odpowiedni sposób statutu prawnego spółdzielni uczniowskich. 

„W projekcie ustawy przesądzono co prawda, że spółdzielnia uczniowska nie posiada osobowości prawnej i nie podlega wpisowi do KRS, niemniej jednak nie przesądza to jednoznacznie o tym czy spółdzielnia uczniowska nie będzie posiadała zdolności prawnej na gruncie prawa cywilnego, oraz samodzielności na gruncie prawa podatkowego oraz przepisów o rachunkowości. W przypadku szkół prowadzonych przez samorządy, z uwagi na ograniczenia wynikające z przepisów ustawy o finansach publicznych czy przepisów vatowskich, kwestia ta musi być uregulowana jednoznacznie” – wskazano w opublikowanym stanowisku 

W opinii ZPP z przepisów nie wynika, czy środki gromadzone przez spółdzielnie uczniowskie będą formalnie środkami szkoły ani czy spółdzielnie posiadałyby odrębny NIP czy w przypadku zakupu towarów i usług faktura byłaby wystawiana na jednostkę samorządu terytorialnego. 

„Na podstawie projektowanych przepisów nie sposób jednak ustalić, czy działalność spółdzielni uczniowskich będzie mieściła się w działalności szkoły w zakresie kształcenia i wychowania. Gdyby tak nie było, czynności podejmowane przez spółdzielnie będą podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Precyzyjne określenie statusu prawnego spółdzielni uczniowskich jest zatem niezbędne do ustalenia ich obowiązków podatkowych” – zaznaczył Andrzej Płonka 

Zdaniem związku doprecyzowania wymaga też rola nauczyciela-opiekuna. W projekcie nie wskazano bowiem, jakie dokładnie obowiązki miałyby on wykonywać ani czy miałby on w jakikolwiek sposób sprawować nadzór nad kwestiami finansowymi. 

„Niejasny jest także udział dyrektora szkoły w bieżącej działalności spółdzielni uczniowskiej i zasady jego odpowiedzialności także jako przełożonego nauczyciela – opiekuna” – dodaje Andrzej Płonka 

Inną problematyczną kwestią w ocenie ZPP jest uczestnictwo w spółdzielni dzieci poniżej 13 roku życia. Tacy uczniowie bowiem nie mają żadnej zdolności do czynności prawnych. Dlatego jak podkreśla prezes ZPP „zakres możliwych do wykonywania przez uczniów w ramach spółdzielni zadań, jak również sama możliwość brania przez nich udziału w ich pracach (która naszym zdaniem powinna być zapewniona), wymagają dookreślenia”. 

W opinii zwrócono uwagę, że projekt nowych przepisów zakłada, że szczegóły dotyczące działania spółdzielni uczniowskich regulowałyby rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie wzoru statutu spółdzielni. 

„Co do zasady wzory dokumentów ustalane w drodze rozporządzeń wykonawczych mają charakter techniczny. Wobec lakoniczności przepisów projektowanej ustawy, można odnieść wrażenie, że projektodawcy na ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania próbują przerzucić uregulowanie istotnych kwestii związanych z funkcjonowaniem spółdzielni uczniowskich” – podkreśla szef Związku Powiatów Polskich

W związku z licznymi uwagami, prezes ZPP zawnioskował o doprecyzowanie przepisów i przedstawienie bardziej szczegółowych założeń projektu. 

Zgodnie z projektem ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, spółdzielnie uczniowie mają stanowić ważny punkt życia szkolnego i społecznego. 

„Spółdzielnia uczniowska jest realną szkołą młodzieżowej przedsiębiorczości. Stanowi formę edukacji w obszarze praktycznego funkcjonowania przedsiębiorstwa, a także popularyzacji w środowiskach młodzieżowych idei i wiedzy o spółdzielczości. Ma na celu kształtowanie umiejętności życia i działania w zbiorowości społecznej, rozwijanie u uczniów takich cech jak zaradność, przedsiębiorczość, uczciwość oraz odpowiedzialność. Ponadto stanowi istotną formę przygotowania młodych ludzi do życia w społeczeństwie obywatelskim” – napisano w uzasadnieniu do projektu ustawy

Aby spółdzielnia mogła powstać musi zgłosić się do niej minimum 5 uczniów. Na utworzenie spółdzielni zgodę musi wyrazić dyrektor placówki. Członkowie nie będą otrzymywać wynagrodzenia z tytułu swojej działalności. 

mo/