Unia Metropolii Polskich wystosowała apel w zakresie koniecznych zmian w obszarze energetyki, "które zlikwidują obecnie istniejące bariery w obszarze autokonsumpcji energii wytwarzanej w miastach, ciepłownictwa, a także modernizacji oświetlenia miejskiego". Zdaniem samorządowców dopiero po ich wprowadzeniu mieszkańcy miast będą mogli w pełni korzystać z pozytywnych efektów transformacji energetycznej.

Spółdzielnie energetyczne także w miastach

Przedstawiciele metropolii zaapelowali przede wszystkim o umożliwienie gminom miejskim zakładania i przystępowania do spółdzielni energetycznych. Zgodnie z obecnie obowiązującymi regulacjami, spółdzielnia energetyczna może działać wyłącznie na terenie gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich. Oznacza to, że znaczna część ludności Polski nie może skorzystać z potencjału i udogodnień tej formy organizacji społecznej w dziedzinie energetyki.

Zdaniem UMP "takie sztuczne ograniczenie terytorialnego obszaru rozwoju spółdzielni energetycznych nie znajduje uzasadnienia prawnego, społecznego ani ekonomicznego. Brak możliwości zakładania spółdzielni energetycznych na terenach gmin miejskich jest sprzeczny z dyrektywą 2019/944 oraz dyrektywą RED II" - czytamy w apelu.

UMP chce też wyłączenia jednostek miejskich z obowiązku stosowania przepisów o zamówieniach publicznych w zakresie wymiany energii elektrycznej.

"Należy zlikwidować bariery prawne stojące na przeszkodzie skutecznemu i racjonalnemu wykorzystaniu własnej energii poprzez swobodną jej wymianę pomiędzy jednostkami miejskimi. Należy umożliwić swobodną wymianę nadwyżek energii w ramach instytucji energetyki obywatelskiej oraz przekazywanie nadwyżek energii innym podmiotom zewnętrznym świadczącym dla mieszkańców lokalne usługi publiczne" - zaznaczono w apelu.

Unia zaproponowała też dodanie do dotychczasowych przepisów regulujących zadania własne gmin w dziedzinie energetyki przepisów wyraźnie podkreślających rolę gmin w dziedzinie energetyki odnawialnej i efektywności energetycznej. Według samorządowców, obecnie gminy nie dysponują wystarczającym instrumentarium dla skutecznego wytwarzania energii elektrycznej z jednoczesną wymianą jej nadwyżek.

Przedstawiciele metropolii domagają się też uwzględnienia prawa gminy do współdysponowania sieciami niskich napieć. Jak wskazują, w wielu krajach europejskich samorządy lokalne odgrywają kluczową rolę w zarządzaniu sieciami energetycznymi, w tym sieciami niskich napięć. Wśród korzyści takiego rozwiązania samorządowcy wskazują dostosowanie do lokalnych potrzeb energetycznych i strategii rozwoju, szybsze reagowanie na potrzeby mieszkańców, czy zwiększenie udziału energii produkowanej lokalnie.

Nowa definicja mikroinstalacji dla JST

Zdaniem UMP należy także zmienić definicję mikroinstalacji dla jednostek samorządu terytorialnego. Obecne regulacje ustawy o odnawialnych źródłach energii ograniczają pojęcie mikroinstalacji do mocy zainstalowanej 50 kW. Jak zauwazają przedstawiciele Unii, ograniczenie to powoduje, że potencjał wynikający z charakteru i możliwości działań gminy, jej budynków, wytwarzania i zużycia, pozostaje niewykorzystany. Dodatkowo, po przekroczeniu mocy 50 kW operatorzy systemów dystrybucyjnych narzucają dodatkowe obowiązki gminom w postaci np. konieczności zainstalowania telemechaniki na budowanych instalacjach PV, czyniąc je dwukrotnie droższymi, a przez to z ekonomicznego punktu widzenia nieoptymalnymi.

Samorzady domagają się też zrównania statusu wszystkich rodzajów biogazu i wprowadzenia regulacji, zgodnie z którą wytwarzanie energii elektrycznej z biogazu innego niż biogaz rolniczy będzie podlegać reglamentacji w drodze wpisu do rejestru, a nie w drodze koncesjonowania. 

Zmiany w ciepłownictwie

UMP apeluje też o pilne zmiany w ciepłownictwie, w tym w zakresie przepisów regulujących sposób karania podmiotów, które nie dokonały rozliczenia uprawnień do emisji w ustawowym terminie oraz wprowadzenie zmian, które pozwolą obniżyć opłaty za emisję dla instalacji stosujących technologie wychwytywania i magazynowania CO₂.

"Celowym jest wprowadzenie regulacji, które pomogą stymulować inwestycje w technologie wspierające ograniczanie emisji czyniąc je bardziej opłacalnymi, co przyczyni się do podtrzymania konkurencyjności lokalnego ciepłownictwa systemowego oraz zwiększy motywację przedsiębiorstw do inwestowania w technologie spójne z unijną polityką klimatyczną" - czytamy w apelu UMP.

Zdaniem samorządów konieczne jest też wypracowanie i wprowadzenie działań osłonowych dla odbiorców ciepła ograniczających ryzyko ubóstwa energetycznego w sytuacji wzrostu cen ciepła. 

Komunalizacja infrastruktury oświetleniowej 

Według UMP obszarem koniecznych zmian w związku z transformacją energetyczną jest także modernizacja oświetlenia miejskiego, która może przynieść wielomilionowe oszczędności w budżetach miast. Tymczasem, jak zauważono w apelu, spółki energetyczne, do których należy infrastruktura oświetleniowa w miastach, nie są zainteresowane tym, aby miasta zużywały mniej energii i w efekcie płaciły mniej za ich usługi. Jednocześnie, przepisy Prawa Zamówień Publicznych oraz ustawy o finansach publicznych nakazują, aby miasta nie czyniły nakładów na majątek podmiotów zewnętrznych.

"Unia Metropolii Polskich dostrzega próbę rozwiązania tego problemu, jaką jest procedowany projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo energetyczne (druk sejmowy nr 827), zakładający nieodpłatne dysponowanie infrastrukturą oświetleniową przez gminę. Jednak kompletnym i właściwym rozwiązaniem byłoby przekazanie własności infrastruktury oświetleniowej gminom. Procedowany projekt ustawy należy więc uzupełnić o powyższe rozwiązanie" - zaznacozno w apelu. 

mp/