Redakcja Serwisu Samorządowego PAP chce wraz z Państwem wybrać słowo, które najlepiej opisuje miniony rok z perspektywy osób zaangażowanych w sprawy samorządów terytorialnych. Podobnie jak w latach ubiegłych do wyboru przedstawiamy dziesięć propozycji wybranych w oparciu o najchętniej czytane artykuły i propozycje nadesłane przez naszych Czytelników:

Dochody JST
E-Doręczenia
Kroplówka
Lex Kamilek
Plan ogólny
Podwyżka 
Potrzeby finansowe
Powódź
Sygnalista
Wybory

Głos można oddać wypełniając prostą  ANKIETĘ 

Na Państwa głosy czekamy do 8 stycznia do godz. 16. Wyniki ogłosimy 10 stycznia.

Dochody JST

W 2024 r. została uzgodniona i uchwalona przez parlament nowa ustawa o dochodach JST, która całkowicie zmieniła sposób finansowania samorządów. Zgodnie z nią dochody samorządów z tytułu PIT i podatku CIT będą liczone jako procent od dochodów podatników danego podatku z terenu danej JST, a nie - jak do tej pory - od podatku należnego, czyli po odliczeniu ulg i zwolnień. Dodatkowo samorządy będą partycypować w podatku PIT pobieranym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Dzięki reformie, już w 2025 r. samorządy mają uzyskać dochody wyższe o prawie 25 mld zł.

E-doręczenia

Nawet 2,3 mld zł mają sięgnąć - według szacunków ekspertów - roczne oszczędności spowodowane wprowadzeniem doręczeń elektronicznych w administracji publicznej. Ta nowa e-usługa ma ruszyć już 1 stycznia 2025 r. W grudniu 2024 r. prezydent RP Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy , która wprowadza okres przejściowy dla e-Doręczeń, który potrwa do 31 grudnia 2025 roku. W tym czasie m.in. samorządy będą musiały mieć aktywne adresy do e-Doręczeń, jednak w wyjątkowych sytuacjach będą mogły odstąpić od doręczenia elektronicznego i przesłać pismo w innej formie.

Kroplówka

To dodatkowe 10 mld zł dla samorządów, które minister Andrzej Domański obiecał stronie samorządowej w końcowym etapie negocjacji kształtu projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Był to jeden z warunków pozytywnej opinii strony samorządowej KWRiST do projektowanej reformy finansów JST. Środki trafiły na konta samorządów na przełomie listopada i grudnia 2024 r.

Lex Kamilek

Nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, inaczej lex Kamilek, została uchwalona 28 lipca 2023 r. Sejm zmienił wówczas Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektóre inne ustawy. Celem nowych przepisów była bardziej kompleksowa i skuteczniejsza ochrona dzieci przed skrzywdzeniem. W związku z nieprecyzyjnymi zapisami nowej ustawy część szkół miała problemy z jej wdrożeniem. Z kolei w ocenie gmin przepisy mocno rzutują na codzienną działalność organizacji pracujących z dziećmi i młodzieżą. Według samorządów konieczne jest zweryfikowanie zakresu podmiotów, których bezpośrednio dotyczą przepisy. 

Plan ogólny

Reforma planowania i zagospodarowania przestrzennego weszła w życie w 2023 roku. Po zmianach prawnych samorządy mają za zadanie opracowanie planu ogólnego, który będzie aktem prawa miejscowego i będzie narzędziem planistycznym na obszarze całej gminy. Na uchwalenie planu ogólnego gminy mają czas do 1 stycznia 2026 roku. Z informacji MRiT wynika, że na koniec listopada 2024 r. na 2477 gmin w Polsce ponad 1,5 tysiąca pracuje nad nowymi dokumentami planistycznymi, zgłaszając zbiory danych przestrzennych dla planu ogólnego. 

Podwyżka

W 2024 roku dwukrotnie rosło minimalne wynagrodzenie za pracę, co pociągało za sobą podwyżki w urzędach samorządowych. Od 1 stycznia najniższa pensja wynosiła 4242 zł, a od 1 lipca – 4300 zł.

Potrzeby finansowe

Nowa ustawa o dochodach JST wprowadziła zamiast obecnych części subwencji ogólnej dla samorządów, pojęcie potrzeb finansowych JST, które będą podlegać finansowaniu dochodami z tytułu udziału w PIT i CIT. Wyróżnia się pięć rodzajów potrzeb: wyrównawcze, oświatowe, rozwojowe, ekologiczne i uzupełniające. Nowa ustawa zawiera metody kalkulacji wysokości tych potrzeb. Jeśli dochody z udziału w PIT i CIT danej JST okażą się niewystarczające do pokrycia wyliczonych potrzeb finansowych, samorząd dostanie subwencję ogólną z budżetu państwa.

Powódź

Na co najmniej 5 mld zł wyceniono szacunkowo straty powstałe w wyniku wrześniowej powodzi na Dolnym Śląsku. Uszkodzonych zostało ponad 5 tys. budynków mieszkalnych. Na Dolnym Śląsku najbardziej ucierpiały gminy Lądek-Zdrój, Stronie Śląskie, Bystrzyca Kłodzka, gmina i miasto Kłodzko oraz Jelenia Góra i miejscowości położone w dolinie rzeki Bóbr. W związku ze skalą kataklizmu rząd 16 września na 30 dni wprowadził stan klęski żywiołowej na terenie części woj. dolnośląskiego, opolskiego i śląskiego, a następnie rozszerzył go o kolejne obszary, w tym o tereny woj. lubuskiego. 

Wybory

W kwietniowych wyborach samorządowych wybraliśmy ponad 46 tys. radnych, z czego blisko 40 tys. do rad gmin, miast i miejskich, prawie 6,3 tys. do rad powiatów, 552 do sejmików wojewódzkich, i ponad 400 do rad dzielnic Warszawy. Wybraliśmy również blisko 2,5 tys. włodarzy gmin i miast: 1464 wójtów, 906 burmistrzów oraz 107 prezydentów miast.

mp/