Wątpliwości rzecznika budzi możliwość wykluczenia samotnych rodziców. Karta zakłada bowiem objęcie ochroną tylko jednej, wybranej kategorii rodzin. 

„Przyjęcie Karty zobowiązywało do szczególnej ochrony rodzin opartych na małżeństwie kobiety i mężczyzny, w tym do przeciwdziałania dyskryminacji małżeństw w polityce społecznej, za którą w SKPR uznano przywileje na rzecz samotnych rodziców w dostępie do usług i świadczeń oferowanych przez samorząd” – podkreślił Marcin Wiącek

Za niedopuszczany RPO uznał zapis Karty mówiący, że: „Dotyczy to w szczególności dostępu do usług i świadczeń oferowanych przez samorząd, których przyznanie jest uwarunkowane złożeniem oświadczenia o statusie samotnego rodzica. Już samo urealnienie tego rodzaju oświadczeń poprzez wprowadzenie znanego w polskim systemie prawnym wymogu, by samotny rodzic przedłożył orzeczenie zasądzające alimenty, może wyeliminować korzystanie z tego przywileju przez osoby nieuprawnione oraz zasadniczo ograniczyć skalę dyskryminacji małżeństw”.

Zdaniem Marcina Wiącka, wymóg przedkładania powyższego orzeczenia oznacza wykluczenie z możliwości otrzymania świadczeń rodziców, którzy z różnych przyczyn nie mają możliwości uzyskania takiego orzeczenia bądź na nie oczekują.

RPO odniósł się też do określonych w SKPR działań, które podlegają zakazowi finansowania ze środków publicznych. 

Jako sprzeczne z zasadą równego traktowania uznane zostały zapisy dotyczące: „wyłączenia możliwości przeznaczenia środków publicznych i mienia publicznego na projekty podważające konstytucyjną tożsamość małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny lub autonomię rodziny”, i „wykluczenia przeznaczenia środków na działania podważające konstytucyjne fundamenty prawa rodzinnego lub godzące w prawa obywateli”. Zgodnie z SKPR, wyłączenie możliwości finansowania opisanych projektów lub działań miałoby zostać wprowadzone do programów współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz regulaminów konkursów dla organizacji społecznych. 

„Formy i zasady współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi w ramach realizacji zadań publicznych, w tym wspierania rodzin, określono w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Nie daje ona organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego podstaw do wprowadzania opisanych ograniczeń finansowania organizacji pozarządowych” – zaznaczył RPO 

Uwagi Marcina Wiącka zostały przesłane do burmistrza miasta i gminy Odrzywół, starosty łańcuckiego, burmistrza Dębicy oraz starosty Dębickiego.

W latach 2019-2020 niektóre jednostki samorządu terytorialnego podjęły uchwały określane w debacie publicznej jako uchwały „anty-LGBT”. Do tej grupy zaliczono uchwały w sprawie przeciwdziałania lub powstrzymania „ideologii LGBT” oraz w sprawie przyjęcia Samorządowej Karty Praw Rodzin. 

mo/