Jako rażący i kuriozalny przykład wskazano gminę Redzikowo, gdzie zmiana granic nastąpiła w 2022 roku. Wówczas do miasta Słupsk przyłączono część gminy Redzikowo ze strefą ekonomiczną, na którą gmina wiejska Redzikowo poniosła znaczące wydatki. Gmina w dalszym ciągu spłaca obligacje za wykonane inwestycje, mimo iż nie pobiera już za ten grunt żadnych podatków. 

O spotkanie mające na celu wypracowanie rozwiązań dotyczących uregulowania zmian granic od dawna wnioskuje Związek Gmin Wiejskich RP. 

Temat zmian gminnych granic został poruszony na pierwszej debacie samorządowej w Narodowym Instytucie Samorządu Terytorialnego. Udział w debacie wzięli również udział członkowie Zespołu ds. ustrojowych.  

„Tego, co stało się w przeszłości już nie odwrócimy. Gmina Redzikowo jest bardzo jaskrawym przypadkiem, ale zdajemy sobie sprawę, że zmian wywołujących uzasadnione konflikty i opór było w ostatnich latach więcej” – mówił prof. Paweł Swianiewicz, dyrektor NIST

Uczestnicy debaty byli zgodni co do tego, że sytuacja wymaga uregulowania tak, by zakres konsultacji dotyczący zmian by dużo bardziej doprecyzowany. Przedstawiciele samorządów postulowali też, by czasowo ograniczyć możliwość zmian, np. by zmiany granic mogły być przeprowadzane tylko pod koniec kadencji, tak by były obowiązujące od nowej kadencji.

Prof. Paweł Swianiewicz argumentował, że takie zmiany w trakcie kadencji mogą wywoływać problemy z reprezentatywnością organów wykonawczych, które występują w przypadku mieszkańców, którzy zmienili przynależność do gminy której są mieszkańcami. 

Dyrektor NIST zapewnił, że instytut w trybie pilnym wesprze samorządy w kwestii zajęcia się tym problemem. 

„Sprawa powinna być uregulowana w sposób dużo mocniej chroniący autonomię samorządów terytorialnych, zwłaszcza autonomię tych gmin, które tracą część swojego terytorium. Często utrata niewielkiej części terytorium wiąże się z utratą znaczącej części dochodów” – dodał prof. Paweł Swianiewicz 

Współprzewodniczący KWRiST, Tomasz Szymański zgodził się co do tego, że kryteria, które zawsze wzbudzały emocje gmin i miast do tej pory nie były ostre. Zaproponował, by mając wypracowane w toku debaty samorządowej przemyślenia, uczestnicy strony samorządowej KWRiST zaproponowali konkretne rozwiązania i dodali je do pakietu zmian decentralizacyjnych 2.0, jaki został przygotowany przez samorządy. 

mo/