W związku z nowelizacją ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która weszła w życie od 30 września, Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych przygotowało „Wytyczne dla zespołów orzeczniczych w kwestii wydawania zaświadczeń o przedłużeniu orzeczenia”. Chodzi o zaświadczenia potwierdzające wydanie orzeczenia oraz zaświadczenia o przedłużeniu ważności orzeczenia o niepełnosprawności.

Zgodnie z przedstawionymi wytycznymi, zespół ma obowiązek wydać zaświadczenie niezwłocznie po otrzymaniu kompletnego wniosku. Zaświadczenie potwierdza złożenie przez wnioskodawcę wniosku o wydanie orzeczenia oraz określa termin ważności dotychczasowego orzeczenia.

W wytycznych określono również kryteria, jakie powinien spełniać prawidłowo złożony wniosek.

Zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności powołuje i odwołuje starosta w ramach zadań z zakresu administracji rządowej po uzyskaniu zgody wojewody. Starosta ma również obowiązek przedłożyć wojewodzie informacje o realizacji zadań w tym zakresie.

Wytyczne 

Co znajduje się w zaświadczeniu?
1.    Zaświadczenie potwierdza złożenie przez wnioskodawcę wniosku o wydanie orzeczenia
2.    Zaświadczenie określa termin ważności dotychczasowego orzeczenia.
 
Kto jest uprawniony do uzyskania zaświadczenia?
1.    Każda osoba powyżej 16. roku życia, która dysponuje ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności/ stopniu niepełnosprawności.
2.    Każda osoba powyżej 16. roku życia, której oświadczenie o niepełnosprawności/ stopniu niepełnosprawności utraciło ważność w okresie pandemii Covid-19 i z mocy prawa zostało przedłużone.
 
Co z osobami młodszymi?
Zgodnie z najnowsza nowelizacją ustawy uchylono m.in. art. 6bb ust 2. Wspomniane uchylenie działa z mocą wsteczną, co oznacza, że orzeczenia dotyczące osób niepełnosprawnych, które ukończyły 16 rok życia, które dotychczas były wyłączone z opisanego wydłużenia ważności – zostały nim objęte.
Termin ważności orzeczeń osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności, których termin ważności upłynął przed dniem 30 września 2024 r. albo które ukończyły 16 rok życia po dniu 30 września 2024 r. i które złożyły wniosek do dnia 30 września 2024 r. – zachowuje ważność.
 
O ile wydłuży się ważność oświadczenia o niepełnosprawności/ stopniu niepełnosprawności?
Uzyskanie zaświadczenia jest równoznaczne z przedłużeniem ważności orzeczenia aż do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia.
UWAGA:  Maksymalny termin ważności jest określony w zaświadczeniu. Trwa nie dłużej niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.
(Przykład: Jeśli zaświadczenie uzyskane zostało 20 sierpnia 2024 roku, przedłużenie obowiązuje do 30 lutego 2025 roku).
 
Do kiedy najdłużej orzeczenie może zachować ważność?
W przypadku orzeczeń wydłużonych do 30 września 2024 r., zaświadczenie wydaje się na okres do 30 marca 2025 r. 
UWAGA: Termin ten stosuje się także w przypadku, w którym termin ważności orzeczenia upłynął w okresie pandemii i osoba złożyła wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia, a następnie zawiesiła postępowanie. Zaświadczenie wydaje się zarówno w przypadku odwieszenia postępowania jak i jeśli nie podjęto tego działania. 
 
Kto podejmuje decyzję o wydaniu zaświadczenia?
Zaświadczenie wydaje przewodniczący powiatowego/miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. 
           
Jakie kryteria musi spełniać wniosek? 
1. W wypadku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności: wniosek został złożony nie wcześniej niż na dwa miesiące przed upływem ważności orzeczenia.
2. W wypadku orzeczenia o niepełnosprawności: wniosek został złożony nie wcześniej niż na 3 miesiące przed upływem ważności orzeczenia.
3. Wniosek jest kompletny (spełnia wymogi formalne). Oznacza to obowiązek dokonania oceny formalnej wniosku.
 
Kiedy należy wydać zaświadczenie?
Zaświadczenie wydaje się niezwłocznie po otrzymaniu przez zespół kompletnego wniosku. Oznacza to wydanie zaświadczenia natychmiast po przeprowadzeniu analizy formalno-prawnej wniosku, czy jest on kompletny. 
 
Które wnioski uznajemy za złożone terminowo? 
Zaświadczenie może zostać wydane, jeżeli wniosek został złożony do dnia 30 września 2024 r. 
UWAGA: Za złożone w terminie uważa się także wszystkie wnioski, które zostały nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej przed lub w dniu 30 września.
 
Co z orzeczeniami przedłużonymi w okresie pandemii? 
Wszystkie wnioski złożone w okresie ważności orzeczeń przedłużonych z mocy prawa uprawniają do wydania zaświadczenia.
 
Gdzie znajdę wzór zaświadczenia?
Wzór zostanie umieszczony w systemie EKSMOON do dnia 20 października 2024 r.
W przypadku braku możliwości wprowadzenia oraz wygenerowania zaświadczenia w systemie EKSMOON należy kierować się przepisami Kodeksu Postępowania Administracyjnego. 
(Przykład: Osoba zainteresowana złożyła odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, przez co sprawa jest wszczęta i nie zakończona prawomocnym orzeczeniem).
Oznacza to możliwość wygenerowania druku w innej formie (np. programie Word). W tym wypadku:
1. opatrujemy zaświadczenie własnoręcznym podpisem
2. odpis zaświadczenia dołączamy do akt sprawy
3. Zaświadczenie musi zawierać WSZYSTKIE dane wynikające z przepisów: datę złożenia wniosku, termin ważności dotychczasowego orzeczenia

mr/