W opinii RPO - w celu zagwarantowania pracownikom ochrony wolności wypowiedzi, a prasie możliwości korzystania z tzw. dziennikarskiego prawa do informacji - konieczna jest zmiana § 5 ust. 1 pkt 1 Regulaminu pracy Urzędu Miejskiego w Świdnicy.

Stanowi on, że „pracownikowi zabrania się (...) udzielania do mediów (m.in. do prasy, radia, telewizji, portali internetowych) jakichkolwiek wypowiedzi na temat pracodawcy bez uprzedniej zgody Prezydenta Miasta lub osoby przez niego upoważnionej”.

Jak zauważa RPO, punkt ten ustanawia zakaz udzielania „jakichkolwiek” wypowiedzi na temat pracodawcy, co może powodować przekonanie pracowników urzędu o niemożności jakiegokolwiek odniesienia się do pracodawcy w rozmowie z dziennikarzami. W opinii rzecznika praktyka zakazywania pracownikom udzielania prasie informacji na temat pracodawcy może naruszać prawo.

Rzecznik powołuje się w tym kontekście na art. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe, stanowiący, że „każdy – zgodnie z zasadą wolności słowa wyrażoną w art. 54 Konstytucji RP i art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i prawem do krytyki – może udzielać informacji prasie i nikt nie może być narażony na uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia informacji prasie, jeżeli działał w granicach prawem dozwolonych”.

RPO przywołuje również przepis art. 11 ust. 3 Prawa prasowego stanowiący, że kierownicy jednostek organizacyjnych są obowiązani umożliwiać dziennikarzom nawiązanie kontaktu z pracownikami oraz swobodne zbieranie wśród nich informacji i opinii.

„Nie ulega wątpliwości, że pewnego rodzaju ograniczenia wolności wypowiedzi, np. wprowadzenie wewnętrznej polityki udzielania oficjalnych informacji o pracy urzędu przez rzeczników prasowych, nie stoi w sprzeczności z standardem konstytucyjnym. Jednakże przepisy będące podstawą takiego ograniczenia wolności wypowiedzi muszą wynikać z ustawy i być wystarczająco precyzyjne, aby nie prowadzić do wywierania tzw. efektu mrożącego na samą możliwość korzystania z wolności wypowiedzi w obawie przed potencjalnym naruszeniem regulaminu pracy” – pisze rzecznik w liście do prezydent Świdnicy.

Rzecznik odniósł się również w swoim piśmie do przedstawionej przez prezydent Świdnicy wykładni spornego przepisu, zgodnie z którą dotyczy on „wyłącznie pracowników w zakresie realizowanych przez nich obowiązków pracowniczych i wyłącznie w zakresie świadczonej pracy”.

W opinii RPO nawet w świetle powyższego wyjaśnienia zakres normatywny przepisu budzi istotne wątpliwości, ponieważ tak sformułowana treść przepisu może ograniczać „działanie w interesie publicznym polegające na przekazaniu informacji na temat uchybień instytucjonalnych (tzw. sygnalizacja)”. Rzecznik zwraca przy tym uwagę, że w demokratycznym społeczeństwie interes ten przeważa nad interesem w postaci ochrony reputacji branżowej przedsiębiorstwa, zakładu pracy, czy interesów pracodawcy.

RPO wskazał również, że konstrukcja normatywna regulaminu pracy w urzędzie gminy, w której posłużono się wyrażeniem (osób) „wyłącznie” uprawnionych do kontaktu z mediami była już przedmiotem kontroli pod względem legalności.

„Kontrola ta została zakończona negatywnym dla organu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 511/10. W powołanym wyroku Sąd orzekł bowiem prawomocnie, że +zapis spornego zarządzenia określający osoby «wyłącznie» upoważnione do kontaktu z mediami, ma właśnie charakter ograniczający zarówno wynikające z art. 11 ust. 1 prawa prasowego tzw. dziennikarskie prawo do informacji tj. prawo dziennikarzy do kontaktu z pracownikami określonej jednostki organizacyjnej, jak i uprawnienie pracowników tychże jednostek do udzielania prasie informacji i wyrażania opinii o działalności tych jednostek+. Sąd uznał, że +takie ograniczenie prawa do uzyskania i udzielenia informacji stanowiło o wadliwości aktu o charakterze kwalifikowanym, gdyż w sposób istotny naruszyło przepis art. 11 ust. 3 w zw. art. 11 ust. 1 prawa prasowego+” – pisze RPO.

W związku z powyższymi argumentami RPO „uznał za konieczne przedstawienie niniejszej opinii o konieczności zmiany § 5 ust. 1 pkt 1 Regulaminu pracy Urzędu Miejskiego w Świdnicy wraz z prośbą o ustosunkowanie się do treści przedstawionych argumentów”.

mam/