W przesłanym komunikacie Stowarzyszenie Gmin Uzdrowiskowych wyraziło swoje niezadowolenie z zaproponowanych w nowej ustawie o dochodach samorządów zasad rekompensowania utraconych szans rozwojowych gminom, na terenie których znajdują się tereny chronione. Chodzi o zasady szacowania tzw. subwencji ekologicznej.

Zgodnie z projektem ustawy o dochodach JST zamiast obecnych części subwencji ogólnej dla samorządów wprowadzone zostanie pojęcie potrzeb finansowych samorządów, które będą podlegać finansowaniu zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w PIT i CIT. Wyróżniono pięć rodzajów potrzeb, w tym potrzeby ekologiczne, które będą wyliczane dla wszystkich JST, na terenie których znajdują się obszary o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie chronione.

Wielkość potrzeb ekologicznych ma być zależna od powierzchni poszczególnych form ochrony przyrody oraz stawki przyjętej dla danej formy ochrony. W przypadku gdy jeden obszar jest objęty różnymi formami ochrony przyrody, do wyliczeń potrzeb ekologicznych przyjmowany będzie obszar o najwyższej wadze. W projekcie ustawy przyjęto założenie, że stawka bazowa za 1 ha powierzchni obszaru prawnie chronionego, będzie zróżnicowana dla różnych rodzajów jednostek samorządu terytorialnego i w roku 2025 wyniesie: 310 zł dla gmin oraz miast na prawach powiatu, 70 dla powiatów i 35 zł dla województw. 

Gminy uzdrowiskowe zwróciły uwagę, że autorzy ustawy przyjęli gradację wysokości subwencji w zależności od rodzaju obszaru ochrony, dając zdecydowany priorytet parkom narodowym i rezerwatom przyrody oraz obszarom chronionego krajobrazu.

"Natomiast bardzo niesprawiedliwie potraktowali parki krajobrazowe przypisując im wagi 0,3 i wagę 0,1, i w rezultacie uznając, że jest to niższa kategoria ochrony w stosunku do pozostałych obszarów chronionych" - wskazano w komunikacie.

Zdaniem SGU w praktyce bywa inaczej. Jako przykład wskazano Popradzki Park Krajobrazowy, na obszarze którego wprowadzono aż jedenaście zakazów, czyli prawie tyle samo co w parku narodowym, a więcej niż w strefie chronionego krajobrazu.

"Analizując sytuację w Popradzkim Parku Krajobrazowym należy zauważyć, że wprowadzono tam aż 11 zakazów, które powodują, że gminy posiadające na swoim obszarze park krajobrazowy w ogóle nie mogą się rozwijać. Pokreślić należy, że Popradzki Park Krajobrazowy obejmuje prawie całe obszary gmin Krynica-Zdrój, Muszyna, Piwniczna, Łabowa. Jeżeli na 98% obszaru gminy (tyle zajmuje obszar parku krajobrazowego) wprowadzi się aż tyle zakazów to działalność gospodarcza na takim obszarze jest po prostu niemożliwa i tak się dzieje w rzeczywistości" - wskazano w komunikacie.

Tymczasem, jak zauważyło SGU, rekompensata w postaci subwencji ekologicznej, wyliczonej dla tych gmin, sięga niewiele ponad 1 mln zł i jest taka sama jak w parku krajobrazowym, gdzie wprowadzono zaledwie 5 zakazów.

Takie rozwiązanie zdaniem samorządowców jest wysoce niesprawiedliwe. Zwracają uwagę, że konsekwencje wprowadzonych zakazów ponoszą wszyscy mieszkańcy obszarów chronionych i przedsiębiorcy, natomiast korzyści z ustanowienia obszarów chronionych czerpie społeczeństwo całego kraju.

Samorządowcy uważają, że o naliczonej wysokości wagi powinien decydować poziom wprowadzonego reżimu publiczno-prawnego (liczba zakazów), a nie tylko rodzaj obszaru chronionego. W tej sytuacji postulują wprowadzenie jeszcze jednego poziomu wagi dla parku krajobrazowego, w którym liczba zakazów wynosi co najmniej dziesięć.

mp/