W środę w ministerstwie funduszy odbyło się spotkanie poświęcone współpracy rządu i samorządów w realizacji polityk i programów rozwojowych. W dyskusji wzięła udział minister funduszy Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, minister spraw wewnętrznych i administracji Tomasz Siemoniak, wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jacek Karnowski, a także marszałkowie województw i przedstawiciele strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Otwierając spotkanie szefowa MFiPR podkreśliła, że dobra współpraca rządu i samorządów województw jest dla MFiPR priorytetem

„Współpraca z samorządami jest kluczowa i fundamentalna. Bez niej nie byłoby dobrego, produktywnego inwestowania środków z funduszy europejskich” - powiedziała Pełczyńska-Nałęcz.

Dodała, że samorządy są bardzo ważnym partnerem w budowaniu rozwoju Polski i inwestowaniu funduszy. "Te inwestycje muszą być prorozwojowe, propolskie i związane z tym co samorządy widzą jako potrzebne i celowe dla rozwoju terytorialnego Polski” – mówiła szefowa MFiPR. 

O partnerskiej współpracy między rządem i samorządami mówił także minister spraw wewnętrznych i administracji Tomasz Siemoniak

„Widzę rolę MSWiA jako ambasadorów samorządów. Odpowiadamy za relacje z nimi, ale to nie oznacza jakiejkolwiek formy nadzoru. Chcemy być tymi, którzy otwierają samorządom drzwi, pomagają w różnych kwestiach”  – powiedział minister spraw wewnętrznych i administracji Tomasz Siemoniak.

Minister Siemoniak podkreślił kluczowe znaczenie dla samorządów środków pochodzących z Funduszy Europejskich i Krajowego Planu Odbudowy.

KPO dla samorządów

Minister Pełczyńska-Nałęcz mówiła o grantach i pożyczkach z KPO. Przypomniała, że wszystkie inwestycje zaplanowane w KPO i ujęte w części pożyczkowej, oferują jednostkom samorządu terytorialnego wsparcie bezzwrotne. Dotyczy to tramwajów, retencji na obszarach wiejskich, wyposażenia laboratoriów STEM i AI w szkołach, mieszkalnictwa socjalnego na tani wynajem.

Minister zaznaczyła, że wyjątkiem są inwestycje na rzecz zielonej transformacji miast, gdzie dla samorządów oferowane są pożyczki z 0 proc. oprocentowaniem, z możliwością umorzenia do 5 proc.

„Te pożyczki są preferencyjne, dużo bardziej korzystne, niż pożyczki na rynku komercyjnym” – podkreśliła szefowa MFiPR. 

Pełczyńska-Nałęcz poinformowała, że wychodząc naprzeciw oczekiwaniom samorządów w rewizji KPO przeniesione zostały inwestycje dotyczące modernizacji szpitali na poziomie powiatowym w zakresie opieki długoterminowej z części pożyczkowej do części dotacyjnej KPO. "Budżet inwestycji zwiększyliśmy do 300 mln euro" - podkreśliła.

"W najbliższym czasie ogłosimy wszystkie konkursy dla samorządów, które nie są jeszcze ogłoszone, czyli wsparcie dla szpitali powiatowych (lipiec), inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodną (nabory startują w lipcu)" - dodała minister. 

Stan realizacji programów regionalnych

Podczas spotkania wiceminister Jacek Karnowski przedstawił stan wdrażania programów regionalnych (zarówno na lata 2014-2020, jak i z obecnej perspektywy). W programach regionalnych na lata 2021-2027 na ten moment zakontraktowano w umowach średnio 22,3 proc. wszystkich środków z UE dostępnych dla województw, a w trakcie lub w przygotowaniu są kolejne nabory.

Wiceszef MFiPR podkreślił, że z punktu widzenia wykorzystania środków ogromne znaczenie ma certyfikacja wydatków do Komisji Europejskiej. Zaznaczył, że rząd dąży do tego, aby do końca roku zwrot wydatków do Komisji był na poziomie średnio 6 proc. przyznanych środków w każdym programie. Taki zwrot pozwoli zminimalizować ryzyko utraty jakichkolwiek środków w związku z zasadą n+3 w 2026 Jednocześnie trwa zamykanie perspektywy finansowanej 2014-2020.

Wiceminister Jacek Karnowski wyraził też nadzieję, że niedługo będzie możliwe ogłoszenie sukcesu wykorzystania przez regiony całej wysokości środków na lata 2014-2020.

Społeczny Fundusz Klimatyczny

W trakcie spotkanie rozmawiano też o Społecznym Funduszu Klimatycznym, który jest nowym źródłem wsparcia finansowego UE na lata 2026 -2032. Jego celem jest łagodzenie skutków wprowadzenia nowego systemu handlu uprawnieniami do emisji ETS2, który obejmie m.in. sektor budynków i transport drogowy. Polska otrzyma z Funduszu do 50 mld zł.

W celu wykorzystania środków ze Społecznego Funduszu Klimatycznego każde państwo członkowskie przygotowuje plan społeczno-klimatyczny. Dokument będzie zawierać m.in. planowane inwestycje, których celem będzie wsparcie dla gospodarstw domowych, mikroprzedsiębiorstw oraz użytkowników transportu, aby złagodzić skutki wzrostu cen spowodowanego wprowadzeniem systemu ETS2.

Podczas spotkania rozmawiano o potencjalnych możliwościach włączenia samorządów województw do systemu wdrażania Funduszu.

mp/