Europejski Komitet Regionów opublikował roczne sprawozdanie UE na temat stanu regionów i miast. Dokument skupia się na najbardziej palących wyzwaniach miast i regionów w UE wśród których wymieniono: skutki gospodarcze i społeczne wojny Rosji przeciwko Ukrainie, trwały wpływ pandemii COVID-19 i niezbędna odbudowa, kryzys klimatyczny i transformacja energetyczna, zwalczanie nierówności oraz przyszłość demokracji w oparciu o wnioski płynące z Konferencji w sprawie przyszłości Europy.

W sprawozdaniu zwrócono uwagę, że UE powinna wykorzystywać potencjał, zdolności i wiedzę fachową swoich regionów i miast, aby zakotwiczyć odbudowę, reformy i integrację europejską Ukrainy na szczeblu lokalnym i nadal wspierać decentralizację. 

Wskazano przy tym, że Instrument na rzecz Ukrainy zapewnia zasoby i finansowanie w tym celu.

„UE powinna zwiększyć bezpośrednie wsparcie dla swoich miast i regionów w celu zarządzania lokalną integracją ukraińskich uchodźców i świadczenia usług, głównie w zakresie opieki medycznej, edukacji i zatrudnienia. Lokalny i regionalny element instrumentu na rzecz Ukrainy powinien być rozwijany zgodnie z zasadami zarządzania polityką regionalną UE” – napisano w sprawozdaniu. 

Zdaniem autorów raportu UE powinna dostosować swoją transformację energetyczną do lokalnych potrzeb, ograniczeń i możliwości. „Jedynie poprzez przyjęcie podejścia oddolnego UE może przejść od kryzysu energetycznego do niezależności energetycznej i zapewnić długoterminową wizję dla terytoriów UE” – czytamy w raporcie. 

Dodano przy tym, że UE, opierając się na inicjatywie REPowerEU, powinna zapewnić regionom i miastom dodatkowe wsparcie i inwestycje w celu poprawy efektywności energetycznej, wykorzystania odnawialnych źródeł energii, gospodarki o obiegu zamkniętym i inteligentnych sieci, promując tym samym lokalną produkcję energii i zwiększając autonomię energetyczną UE. 

W sprawozdaniu wskazano, że jednym z kluczowych wyzwań miast i regionów są zmiany klimatu. Dlatego, jak zaznaczono, UE powinna wzmocnić swoją solidarność w tym zakresie.

„Mechanizmy spójności umożliwią regionom i miastom zwiększenie inwestycji na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu i odporności oraz zapobiegną najtrudniejszej sytuacji terytoriów i grup społecznych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Europejski Zielony Ład powinien zdecydowanie angażować regiony i miasta w osiągnięcie neutralności klimatycznej i stawanie się odpornym na zmianę klimatu” – czytamy w raporcie KR-u.

Według ekspertów Komitetu Regionów Unia powinna zapewnić regionom i miastom spójne i skonsolidowane ramy zrównoważonego rozwoju, które są zgodne ze światowymi programami na rzecz klimatu i zrównoważonego rozwoju.

„Instytucje UE muszą współpracować ze wszystkimi szczeblami sprawowania rządów, aby wypełnić luki finansowe poprzez zapewnienie bezpośredniego finansowania i konkretnych wytycznych, wprowadzenie ekologicznego budżetu i lepsze powiązanie Europejskiego Zielonego Ładu z zarządzaniem gospodarczym w UE” – czytamy w raporcie. 

Przywołano tu inicjatywę KR-u „Zielony Ład w terenie”, która umożliwi regionom i miastom wymianę najlepszych praktyk w zakresie wdrażania Zielonego Ładu i zapewni fachowe informacje zwrotne na jego temat.

W sprawozdaniu zaznaczono też, że UE powinna inwestować więcej na obszarach wiejskich, ponieważ są one głównym czynnikiem przyczyniającym się do transformacji ekologicznej w dziedzinach takich jak produkcja energii ze źródeł odnawialnych, zrównoważona żywność i ochrona przyrody. 

Według autorów raportu następna generacja programów polityki spójności oraz plany odbudowy i zwiększania odporności powinny pobudzić inwestycje i reformy w celu zmniejszenia pułapek rozwoju talentów w regionach UE, dywersyfikacji perspektyw gospodarczych dla młodych ludzi oraz zapewnienia dobrobytu gospodarczego i społecznego społeczności wiejskich.

Barometr regionalny i lokalny

W sprawozdaniu znalazł się również „Barometr regionalny i lokalny UE” przedstawiający poglądy demokratycznie wybranych przedstawicielek i przedstawicieli z całej Europy, z którymi przeprowadzono ankietę we współpracy z IPSOS.

Ich odpowiedzi pokazują, co ich zdaniem na poziomie Unii należy traktować priorytetowo, na ile są zorientowani w ogólnounijnych inicjatywach i możliwościach finansowania UE, co sądzą o przyszłości Europy i jakie są ich reakcje na kryzys wywołany wojną w Ukrainie. 

W badaniu 76% lokalnych polityków zadeklarowało, że ich władze regionalne lub lokalne przyjmują uchodźczynie i uchodźców z Ukrainy, a co najmniej połowa respondentów stwierdziła, że ich władze regionalne lub lokalne wysyłają Ukrainie pomoc materialną.
Połowa respondentów stwierdziła, że najskuteczniejszym sposobem odbudowy Ukrainy jest zaangażowanie regionów UE w plan odbudowy.

Spośród wszystkich polityków lokalnych, z którymi przeprowadzono wywiady, 88% było w pełni przekonanych lub skłonnych do stwierdzenia, że spójność powinna być jedną z głównych wartości Unii Europejskiej. Przekonanie to dzieliło od 68% respondentów w Finlandii do 100% respondentów w Portugalii.

Na pytanie o wartość dodaną polityki spójności w porównaniu z innymi źródłami finansowania (krajowymi lub regionalnymi) ponad 60% respondentów stwierdziło, że fundusze spójności były wykorzystywane do wspierania określonych rodzajów projektów (62%). 

Niemal co trzeci ankietowany polityk podał, że fundusze spójności są wykorzystywane do włączenia polityki UE do strategii opracowywanych na szczeblu regionalnym (31%), natomiast mniej więcej co piąty stwierdził, że fundusze te wspierają partnerstwo między podmiotami na wszystkich szczeblach instytucjonalnych (20%) oraz stabilność finansowania w perspektywie długoterminowej (16%).

Z kolei 35% lokalnych polityków potwierdziło, że wiedzą o tym, iż ich miasto lub region otrzymały środki finansowe od UE (w ramach polityki spójności lub NextGenerationEU) w ciągu ostatnich dwóch lat.

Co dziesiąty respondent podał, że w pełni (1%) lub częściowo (9%) uczestniczył w opracowywaniu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności.

Ponad połowa (51%) respondentów jest zdania, że wśród głównych celów unijnego finansowania powinno być wspieranie zielonej transformacji gospodarki.

77% respondentów stwierdziło, że społeczne i gospodarcze skutki obecnej wojny wymagają dostosowania polityki i finansowania.

89% respondentów uważa, że regiony i miasta nie mają wystarczającego wpływu na przyszłość Unii Europejskiej.

mp/