We wtorek senacka Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej będzie rozpatrywać projekt ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów. Ten rządowy projekt ma regulować zasady uzyskiwania prawa wykonywania zawodu i ustanawia rejestr psychologów.

W środowisku psychologów kontrowersje budzi wprowadzona w grudniu 2025 r. przez połączone sejmowe komisje zdrowia oraz polityki społecznej i rodziny poprawka usuwająca psychoterapię z wykazu świadczeń psychologicznych. W ocenie autorów poprawki ma ona pomóc porządkować regulacje dotyczące zawodu psychologa i psychoterapeuty.

Ogólnopolski Związek Zawodowy Psychologów (OZZP) nie ma uwag do tej zmiany w ustawie. W stanowisku przysłanym na prośbę PAP przewodnicząca OZZP Katarzyna Sarnicka podkreśliła, że ustawa o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów „jest regulacją potrzebną całemu środowisku zawodowemu – psychologom pracującym w ochronie zdrowia, oświacie, pomocy społecznej, sądownictwie, biznesie, służbach mundurowych i wielu innych obszarach życia społecznego, a nie wyłącznie tej części środowiska, która wykonuje psychoterapię”.

W jej ocenie nadmierne koncentrowanie debaty publicznej na kwestiach psychoterapii nie oddaje istoty procedowanej ustawy, której zasadniczym celem jest kompleksowe uregulowanie całego zawodu psychologa i zapewnienie obywatelom bezpieczeństwa podczas korzystania z usług psychologicznych.

Jednakże część psychologów uważa, że poprawka dotycząca psychoterapii wprowadzi większy chaos i nie zapewni bezpieczeństwa pacjentom.

Jak tłumaczyła PAP dr Marta Siepsiak, psycholożka i psychoterapeutka z Uniwersytetu SWPS w Warszawie, wprowadzenie tej poprawki oznacza, że psychologowie nie będą mogli być psychologami, którzy specjalizują się w psychoterapii, ale będą musieli uprawiać oddzielnie zawód psychologa i zawód psychoterapeuty. W konsekwencji będą należeć do dwóch izb zawodowych i podlegać dwóm różnym kodeksom etycznym. Co więcej, psychologowie będą kształcić się na psychoterapeutów dokładnie na takich samych zasadach, jak osoby z innym wykształceniem, np. archeolog czy muzyk. Dotyczy to nawet psychologów po pięcioletnich studiach magisterskich i dodatkowo czteroletnich studiach z psychologii klinicznej, w których programie jest bardzo dużo elementów z psychoterapii.

– W praktyce ta poprawka będzie skutkowała znacznie większym chaosem. Oczywiście będzie to zależało od interpretacji przepisów, ale sam fakt, że ustawa daje możliwość różnej ich interpretacji, jest niepokojący – ocenił w rozmowie z PAP dr Joachim Kowalski z Pracowni Psychopatologii Eksperymentalnej, Instytutu Psychologii PAN.

Jego zdaniem problemem będzie to, że definicja pomocy psychologicznej zawarta w ustawie o zawodzie psychologa oraz definicja psychoterapii zawarta w oddzielnych przepisach projektu ustawy o zawodzie psychoterapeuty bardzo się zazębiają i dotyczą podobnych rzeczy.

– To będzie kwestia interpretacji, co jest tak naprawdę psychoterapią, a co jest pomocą psychologiczną. W zasadzie jest to niemożliwe do rozróżnienia, ponieważ mnóstwo współczesnej psychoterapii po prostu wynika z psychologii jako nauki i z badań psychologicznych – powiedział dr Kowalski.

W jego ocenie może to sprawić, że wiele narzędzi i technik pomocy psychologicznej stosowanych również w psychoterapii, jak na przykład trening relaksacyjny, restrukturyzacja poznawcza i ekspozycja, mogą po prostu zostać odebrane psychologom, choć są nierozłącznym elementem ich pracy. Dlatego znacznie lepiej by było – również dla dobra i bezpieczeństwa pacjentów – aby psycholog, który świadczy usługi psychoterapeutyczne, podlegał nadzorowi i kontroli samorządu psychologów.

– Wyobraźmy sobie sytuację, w której osoba korzystająca z psychoterapii prowadzonej przez psychologa stwierdzi, że zachował się on nieetycznie, dopuścił się nadużyć. Gdy zgłosi to do samorządu psychologów, może usłyszeć, że to była psychoterapia, a nie pomoc psychologiczna. Z kolei samorząd psychoterapeutów odeśle ją, gdyż uzna, że to była pomoc psychologiczna – tłumaczył dr Kowalski.

Dodał, że osoba, która została skrzywdzona, nie będzie mogła wyegzekwować zadośćuczynienia, bo odpowiedzialność psychologa prowadzącego psychoterapię się rozmyje.

– Nie powinniśmy tworzyć takiego prawa, które stwarza ryzyko, że pacjent nie będzie miał jak dojść swoich praw. To jest moim zdaniem niedopuszczalne – podkreślił psycholog.

Zaznaczył, że znacznie lepsze jest dotychczasowe rozwiązanie, czyli możliwość prowadzenia psychoterapii przez psychologów w ramach ich samorządu zawodowego. Po wprowadzeniu proponowanych zmian psycholog prowadzący psychoterapię będzie musiał podlegać dwóm samorządom zawodowym, płacić dwie składki itd., mimo że wykonuje zawód będący niejako specjalizacją psychologii.

– To tak, jakby psychiatra czy chirurg mieli podlegać pod izbę lekarską i odpowiednio pod izbę psychiatrów oraz izbę chirurgów – tłumaczył.

Dodał, że obecnie jest samorząd lekarski i towarzystwa zawodowe. I takie samo rozwiązanie powinno dotyczyć psychologów-psychoterapeutów.

Jego zdaniem usunięcie psychoterapii z wykazu świadczeń psychologów jest manewrem, który pozbawia zawód psychologa kompetencji.

– Psychoterapia jest rodzajem specjalizacji dla psychologa, który większość wiedzy teoretycznej nabywa już w trakcie studiów. Kształcenie w zakresie psychoterapii daje również dodatkową wiedzę, ale polega przede wszystkim na możliwości pracy z pacjentami i superwizji przez doświadczonych psychoterapeutów – wyjaśnił dr Kowalski.

W ustawie o psychoterapeutach psychoterapia jest zdefiniowana bardzo szeroko – może dotyczyć rozwoju osobowości czy umiejętności interpersonalnych. Dlatego, w opinii dr. Kowalskiego, powinno się na przykład rozdzielić psychoterapię, która jest stosowana jako leczenie pacjentów z problemami zdrowia psychicznego, od poradnictwa czy pracy nad rozwojem osobistym, ale nie powinno odbywać się to przez odbieranie kompetencji psychologom.

Justyna Duszyńska, która prowadzi w mediach społecznościowych stronę Projekt Prozak mającą zwiększyć świadomość na temat zdrowia psychicznego i psychoterapii o naukowo potwierdzonej skuteczności, zwróciła uwagę, że podczas jednej z debat sejmowych nad ustawą o zawodzie psychologa niemal jednogłośnie podkreślano, iż psycholog to „kluczowy specjalista systemu ochrony zdrowia psychicznego”.

– Padały słowa o leczeniu, o odpowiedzialności, o konieczności wzmocnienia kadr, o rosnącym kryzysie psychicznym społeczeństwa. Psycholog nie był przedstawiany jako trener dobrostanu, coach od samorozwoju ani specjalista „dla ludzi zdrowych”. Był stawiany w roli profesjonalisty pracującego z realnym jednak cierpieniem psychicznym – napisała na stronie Projekt Prozak.

W jej ocenie usunięcie psychoterapii z wykazu świadczeń psychologów to „tak, jakby budowano domy bez fundamentów i wmawiano przyszłym lokatorom, że będzie im się mieszkało lepiej, bo budynek będzie inkluzywny i niezależny”.

– Psychologia to baza, wiedza o mechanizmach ludzkiego umysłu i jego rozwoju. Psychoterapia powinna być metodą leczenia opartą na tej właśnie bazie. Rozdzielanie tego to szeroka prosta do katastrofy budowlanej. A pod gruzami zostanie kto? Pacjent – podkreśliła Duszyńska, która reprezentuje również głos pacjentów. – Sama przeszłam skuteczną psychoterapię zespołu stresu pourazowego i wiem, że w wielu przypadkach można dobrać metodę terapii pod konkretne zaburzenie, kierując się rekomendacjami opartymi na wynikach badań naukowych. W Polsce niestety się od tego ucieka – podsumowała. (PAP)

jjj/ bar/ joz/