Obszerna analiza (http://dx.doi.org/10.1038/s42255-024-01109-5) przeprowadzona przez naukowców z Harvard T.H. Chan School of Public Health sugeruje, że ograniczenie spożycia żelaza hemowego z czerwonego mięsa i przejście na dietę bogatą w produkty roślinne pomaga obniżyć ryzyko cukrzycy typu 2. Jednocześnie obawy naukowców budzi to, czy wzbogacanie hemem coraz bardziej popularnych roślinnych alternatyw mięsa, jest dla konsumentów korzystne.

Zidentyfikowano istotny związek pomiędzy żelazem hemowym występującym w czerwonym mięsie i innych produktach zwierzęcych a ryzykiem cukrzycy typu 2 - poinformowało czasopismo "Nature Metabolism". Żelazo niehemowe, czyli pochodzące z produktów roślinnych, nie było powiązane z tą chorobą.

"W porównaniu z wcześniejszymi badaniami, które opierały się wyłącznie na danych epidemiologicznych, my zintegrowaliśmy wiele warstw informacji, w tym dane epidemiologiczne, konwencjonalne biomarkery metaboliczne i najnowocześniejszą metabolomikę" - wyjaśnił główny autor publikacji dr Fenglei Wang.

"Umożliwiło nam to uzyskanie bardziej kompleksowego zrozumienia związku między spożyciem żelaza a ryzykiem cukrzycy typu 2, a także uwidoczniło potencjalne szlaki metaboliczne leżące u jego podstaw" - dodał.

Materiałem do badania były zbierane na przestrzeni 36 lat raporty dietetyczne pozyskane łącznie od przeszło 206,5 tys. osób. Naukowcy przeanalizowali spożywanie różnych form żelaza - całkowitego, hemowego, niehemowego, dietetycznego (z żywności) i z suplementów - oraz ich związek z cukrzycą, uwzględniając także inne czynniki zdrowotne i związane ze stylem życia. Ocenili również rozmaite biomarkery metaboliczne, w tym te związane z poziomami insuliny, glukozy i lipidów we krwi, ze stanem zapalnym, metabolizmem żelaza itp.

Okazało się, że istnieje wyraźny związek między wyższym spożyciem żelaza hemowego a ryzykiem cukrzycy typu 2. Uczestnicy z grupy o najwyższym spożyciu mieli o 26 proc. wyższą szansę na zachorowanie niż ci z grupy o najniższym spożyciu. Podobnie, jak w przypadku wcześniejszych badań, nie odkryto natomiast żadnego powiązania między żelazaem niehemowym (czy to z diety, czy z suplementów) a ryzykiem cukrzycy.

Dalsze analizy ujawniły, że wyższe spożycie żelaza hemowego było skorelowane z większym poziomem niektórych biomarkerów metabolicznych dla cukrzycy, np. peptydu C, trójglicerydów, białka C-reaktywnego, leptyny czy markerów przeciążenia żelazem. Jednocześnie obniżało poziom markerów korzystnych, m.in. cholesterolu HDL i adiponektyny.

Naukowcy zidentyfikowali również kilkanaście metabolitów krwi, w tym L-walinę, L-lizynę, kwas moczowy i kilka metabolitów lipidowych, które mogą odgrywać rolę w powiązaniu między spożyciem żelaza hemowego a ryzykiem cukrzycy.

Ich zdaniem wyniki badania mają istotne implikacje dla wytycznych dietetycznych i strategii zdrowia publicznego. Jednocześnie obawy naukowców budzi powszechna procedura dodawania hemu do roślinnych alternatyw mięsa, którą stosuje się w celu poprawy smaku i wyglądu tego typu wyrobów. Autorzy publikacji podkreślili, że kwestia ta na pewno wymaga dalszych badań.

"Nasze badanie podkreśla znaczenie zdrowych wyborów żywieniowych w zapobieganiu cukrzycy. Zmniejszenie spożycia żelaza hemowego, szczególnie z czerwonego mięsa, i przejście na dietę bardziej roślinną może być skuteczną strategią ochronną" - podsumowali. (PAP)

Katarzyna Czechowicz

kap/ zan/