Jak poinformował w środę Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków, ochroną objęto północną stronę placu im. Władysława Biegańskiego wraz z całym kwartałem ograniczonym ulicami Dąbrowskiego, Jasnogórską i Kilińskiego.

Jest to jeden z niewielu w pełni ukształtowanych kwartałów zabudowy w części miasta rozplanowanej w 1823 r. w ramach łączenia średniowiecznego miasteczka położonego nad Wartą z osadą rozłożoną u stóp klasztoru jasnogórskiego. To wówczas wytyczono główny bulwar współczesnej Częstochowy, Aleję Najświętszej Maryi Panny, która w połowie odległości między scalanymi ośrodkami rozszerza się w centralny plac z nowym ratuszem. Formalnego połączenia miast dokonano 200 lat temu, w 1826 r.

Wokół Placu Biegańskiego jedynie jego północna strona, wpisana teraz do rejestru zabytków, zachowała w pełni pierwotny charakter. „Zarówno zachodnia, jak i wschodnia pierzeja została przekształcona znacząco w latach 60. XX w., gdy większość budynków z połowy XIX w. została rozebrana pod budowę nowych bloków mieszkalnych z lokalami usługowymi w parterze, które obecnie nie przedstawiają wartości zabytkowych. Również południowa oraz południowo-zachodnia pierzeja placu to zabudowania z czasów PRL (socrealizm lat 50. XX w.)” - napisała w uzasadnieniu wpisu do rejestru Anna Ostrowska, śląski wojewódzki konserwator zabytków.

W skład kwartału zabudowy wpisanego do rejestru zabytków zespołu wchodzi szereg kamienic, z których dotąd jedna objęta była indywidualną ochroną. Podobnie jak gmach Teatru im. Adama Mickiewicza wzniesiony w latach 30. XX w.

Oprócz kamienic w rejestrze znalazł się również budynek szkolny z 1907 r. przy ul. Dąbrowskiego 14, użytkowany przez kierunki artystyczne Uniwersytetu Jana Długosza, a także dawna prawosławna cerkiew garnizonowa u zbiegu ul. Jasnogórskiej i Dąbrowskiego. Tę ostatnią, niewielką w gabarytach, w czasach II Rzeczpospolitej przeznaczono na kino, a po II wojnie światowej ulokowano orkiestrę symfoniczną, nim wybudowano dla niej siedzibę. W ostatnich dekadach w budynku mieści się bank.

Ochronie konserwatorskiej podlegają gabaryty, bryły i wygląd zewnętrzny wpisanych do rejestru budynków oraz ich rozplanowanie i relacje przestrzenne między nimi. Wpisem nie objęto wnętrz budynków. (PAP)

th/ miś/