Jak przekazał w środę koordynator koordynator Polskiego Alarmu Smogowego na Śląsku Emil Nagalewski, pracownia - według wiedzy aktywistów PAS pierwsza taka w kraju - powstała dzięki współpracy szkoły, lokalnych alarmów smogowych oraz lokalnego samorządu.

Cytowana w informacji PAS dyrektor szkoły Aleksandra Sierny zaznaczyła, że młodzi ludzie uczą się najlepiej, gdy mogą odnieść nowe informacje do własnych doświadczeń.

W pracowni są m.in. wielofunkcyjny przyrząd do pomiarów środowiskowych, pyłomierz do pomiaru stężeń pyłu zawieszonego PM10, cyfrowy mikroskop do obserwacji wybranych frakcji zanieczyszczeń, model ludzkich płuc i inne pomoce pokazujące wpływ zanieczyszczeń powietrza i palenia tytoniu na człowieka.

„Podczas zajęć prowadzonych przez nauczycieli współpracujących z Radlińskim Alarmem Smogowym będziemy rozmawiać nie tylko o zanieczyszczeniach powietrza w skali kraju, ale o lokalnych źródłach smogu, które dotyczą mieszkańców Radlina” – zapowiedziała Sierny.

Na potrzeby pracowni uczniowie szkoły, przy wsparciu nauczycieli i ekspertów, przygotowali film nt. kwestii jakości powietrza, zdrowia i lokalnych wyzwań, jak oddziaływanie pokopalnianych hałd. „Przygotowaliśmy również prezentacje i scenariusze lekcji odnoszące się do problemów, z którymi mieszkańcy Radlina spotykają się na co dzień” – wskazał Krystian Szytenhelm z Radlińskiego Alarmu Smogowego.

PAS przytacza wyniki badań Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS, w których ponad 80 proc. ankietowanych mieszkańców uznało zanieczyszczenie powietrza za jeden z najpoważniejszych problemów środowiskowych miasta. Jednocześnie szacunki PAS lokują Radlin na trzecim miejscu w Polsce pod względem liczby wniosków do programu „Czyste Powietrze” na 1 tys. budynków jednorodzinnych.

Uczestniczący w otwarciu pracowni zastępca burmistrza Radlina Marcin Król ocenił, że problem stanu lokalnego środowiska mobilizuje mieszkańców. „Widać to chociażby w sprawach związanych z oddziaływaniem hałd. Szkolna pracownia antysmogowa jest kolejnym krokiem w budowaniu odpowiedzialności za miejsce, w którym żyjemy” – ocenił wiceburmistrz.

Opiekę nad pracownią mają wspólnie pełnić szkoła i Radliński Alarm Smogowy. Wyposażenie sfinansowało Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS, a patronat objął PAS.

Katarzyna Weideman z CRIS wyraziła nadzieję, „że na jednej pracowni antysmogowej w Polsce się nie skończy”. „Zapraszamy do współpracy inne szkoły. Chętnie podzielimy się doświadczeniami” – zadeklarowała Weideman.

Samorząd Radlina przypomina, że usypywana od ponad stu lat hałda miejscowej kopalni Marcel, w związku z zapożarowaniem od dawna emituje gazy i pyły, a dodatkowo silne emisje wiążą się z powtarzającymi się osuwiskami. We wrześniu 2023 r. doszło do osunięcia się materiału i wzbicia w powietrze olbrzymiej chmury pyłu, który opadł w promieniu kilku kilometrów.

Po tamtym zdarzeniu Polska Grupa Górnicza wdrożyła plan naprawczy i profilaktyczny, a mimo to listopadzie ub. roku miała miejsce kolejna - większa, niż zwykle - emisja pyłów z hałdy. Śmiertelnie oparzony został wtedy pracownik firmy wykonującej rekultywację zwałowiska.

Część mieszkańców, wobec wieloletniej nieskuteczności działań spółki i państwowych organów ws. hałdy, oczekuje odszkodowań pod kątem wyprowadzek. Z kolei gmina, oferując tereny pod inwestycje słyszy argumenty, że hałda, która pali się i pyli, nie zachęca do rozwoju biznesu.

W styczniu br. PGG wypowiedziała umowy dotychczasowemu wykonawcy prac na hałdzie, zleciła też ekspertyzę bryły rekultywacyjnej hałdy ze wskazaniem dalszych działań technicznych, pod kątem reorganizacji prac. Spółka zadeklarowała roboty doraźne, zabezpieczające bryłę rekultywacyjną, do wyboru docelowego wykonawcy rekultywacji.

W marcu br. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek ocenił w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, że władze publiczne - w kontekście oddziaływania hałdy - dotąd nie wywiązały się wobec mieszkańców Radlina z konstytucyjnego obowiązku zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. (PAP)

mtb/ kcz/