Uroczystość rozpocznie o godzinie 9. wystawienie trumien w kaplicy Matki Boskiej Szkaplerznej na Grapce. W południe na cmentarzu odprawiona zostanie msza święta w intencji żołnierzy NSZ ze zgrupowania „Bartka”. Planowane jest wystąpienie prezydenta Karola Nawrockiego. O godz. 13.45 nastąpi pochówek.

W ceremonii wraz z prezydentem udział wezmą rodziny zamordowanych przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa Żołnierzy Niezłomnych, a także między innymi przedstawiciele władz różnych szczebli, instytucji publicznych, Wojska Polskiego, środowisk kombatanckich i patriotycznych.

IPN podał, że cmentarz wojenny żołnierzy NSZ, który zostanie w czwartek oficjalnie otwarty, stanie się miejscem spoczynku podkomendnych kpt. Henryka Flamego „Bartka”, zamordowanych przez funkcjonariuszy komunistycznego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we wrześniu 1946 roku w akcji o kryptonimie „Lawina”.

- Nie są to wszyscy odnalezieni; część z nich została wcześniej pochowana w grobach rodzinnych, zgodnie z życzeniem rodzin. Podczas uroczystości pogrzebowej do grobów zostaną złożone szczątki prawie 60 żołnierzy – podał rzecznik IPN Rafał Kościański. Tylko kilkunastu z nich zidentyfikowano.

IPN przypomniał, że zgrupowanie NSZ Henryka Flamego było największym oddziałem antykomunistycznym w Beskidach. Operowało na terenie Żywiecczyzny i Śląska Cieszyńskiego od maja 1945 roku do września 1946 roku. Liczyło ponad 340 partyzantów. Największa aktywność przypadła na wiosnę 1946 roku, czego ukoronowaniem było zajęcie 3 maja Wisły i urządzenie defilady z udziałem ponad połowy zgrupowania.

Urząd Bezpieczeństwa nie był w stanie zlikwidować oddziału. Partyzanci mogli liczyć na wsparcie lokalnej ludności. Komuniści zorganizowali prowokację – operację „Lawina” - z wykorzystaniem podstawionych agentów. Funkcjonariusze UB podający się za oficerów NSZ przedstawili „Bartkowi” plan ewakuowania oddziału na Zachód.

Około 100 żołnierzy zostało we wrześniu 1946 roku przewiezionych na Opolszczyznę. Partyzantów zgładzono w trzech miejscach: w poniemieckim majątku Scharfenberg pod Malerzowicami Wielkimi, pod Starym Grodkowem oraz pod Barutem koło Strzelec Opolskich. Żołnierze, którzy uczestniczyli w pierwszym przerzucie, zostali rozstrzelani. Kolejnych zakwaterowano w uprzednio zaminowanych budynkach, które następnie wysadzono w powietrze.

Henryk Flame, podoficer lotnictwa, żołnierz AK i partyzant NSZ, został zastrzelony 1 grudnia 1947 roku przez milicjanta w Zabrzegu.

Budowa miejsca spoczynku podkomendnych „Bartka” na cmentarzu w Kamesznicy symbolicznie rozpoczęła się w październiku 2022 roku. Ówczesny prezes IPN Karol Nawrocki odsłonił tablicę będącą kamieniem węgielnym. Prace zakończyły się jesienią ubiegłego roku.

Cmentarz, zaprojektowany przez architekta Piotra Kudelskiego, przeznaczony jest na 100 indywidualnych grobów. Dominantę stanowi pięciometrowy pomnik w formie ściany, w której wycięty jest profil krzyża – dla żołnierzy, którzy dotychczas go nie mieli. W górnej części prawego skrzydła umieszczony został orzeł wojskowy z 1939 roku, krzyż NSZ oraz motyw ryngrafu należącego do Henryka Flamego. Przez prześwit w formie krzyża od strony drogi widać Baranią Górę i rejon, w którym pod szczytem znajdował się ostatni bunkier zgrupowania „Bartka”. (PAP)

szf/ dki/