W uzasadnieniu uchwały o nadaniu tytułu czytamy, że Zachwatowicz-Wajda otrzyma go „w dowód głębokiej wdzięczności za niezwykle bogatą działalność artystyczną, za nieoceniony wkład w rozwój krakowskiego życia teatralnego i filmowego, za współtworzenie wyjątkowych instytucji kultury - Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha oraz Pawilonu Józefa Czapskiego - a także za wybitne zasługi dla dziedzictwa i prestiżu Krakowa jako jednego z najważniejszych ośrodków kultury w Polsce i Europie”.

Krystyna Anna Zachwatowicz-Wajda urodziła się 16 maja 1930 r. w Warszawie, ale na miejsce do życia wybrała Kraków, który nazywa swoim domem.

W czasie II wojny światowej zaangażowana była w działalność konspiracyjną jako członkini Szarych Szeregów. Uczestniczyła jako sanitariuszka i łączniczka w Powstaniu Warszawskim. Po wojnie studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim i uzyskała dyplom na Wydziale Scenografii Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. W późniejszych latach została pracownikiem tej uczelni, gdzie m.in. kierowała Katedrą Scenografii.

W życiu teatralnym i filmowym Krakowa aktywnie uczestniczyła od końca lat 50 . XX w. Jako scenograf zadebiutowała w 1955 r. projektem do operetki „Wesoła wdówka" w Krakowskim Teatrze Muzycznym. Od 1956 r. występowała jako aktorka w Teatrze Cricot2 Tadeusza Kantora oraz w „Piwnicy pod Baranami" Piotra Skrzyneckiego. Związana była z tetrami: Ludowym, Starym, im. Juliusza Słowackiego, Operą Krakowską.

Zrealizowała ponad 150 scenografii do przedstawień teatralnych, opery i filmu, zarówno w Polsce, jak i za granicą - m.in. w Zurychu, Paryżu, Monachium, Buenos Aires, Tel Awiwie, Moskwie, New Haven i Tokio.

Na ekranie po raz pierwszy pojawiała się w 1961 r. w epizodycznej roli pracownicy fotoplastykonu w „Samsonie” w reż. Andrzeja Wajdy. 15 lat później zagrała jedną z głównych ról w „Człowieku z marmuru”, wcielając się w Hankę Tomczyk. Wystąpiła też w „Pannach z Wilka”, „Kronice wypadów miłosnych”, „Korczaku”, „Miłości i muzyce”, „Panu Tadeuszu”, „Katyniu”.

Brała udział w pracach komisji ekspertów ds. kultury przy prezydium NSZZ „Solidarność" Region Mazowsze. W stanie wojennym działała w Prymasowskim Komitecie Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom przy kościele św. Marcina w Warszawie.

W 1988 r. z mężem Andrzejem Wajdą założyła Fundację Kyoto - Kraków, a następnie Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, działające od 2007 r. jako placówka muzealna. Manggha jest jedyną państwową instytucją popularyzującą kulturę japońską w Polsce.

Odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za działalność artystyczną i społeczną oraz japońskim Orderem Wschodzącego Słońca - Złote Promienie z Rozetą za zasługi w rozwoju stosunków międzynarodowych, promocję japońskiej kultury.(PAP)

bko/ lm/