GZM, która - na mocy specjalnej ustawy - zrzesza 41 miast i gmin centralnej części woj. śląskiego, organizuje w ich imieniu komunikację miejską poprzez ZTM, jej jednostkę budżetową. Koordynowana przez ZTM komunikacja nosi nazwę Transport GZM.

Organizacja transportu publicznego to zadanie własne miast i gmin, w obrębie GZM przekazane przez samorządy członkowskie zrzeszającej je Metropolii. Utrzymywane jest w głównym stopniu z części zmiennej składki, opłacanej co roku przez gminy, oraz z biletów.

Część połączeń - metrolinie - GZM finansuje samodzielnie, bez udziału gmin członkowskich. Pozostałe finansowane są z części składki zmiennej. Niewielka część finansowania odbywa się z Funduszu Odporności GZM.

Wtorkowa uchwała określiła ostateczną wysokość części zmiennej składki gmin członkowskich za 2025 r. na 1,131 mld zł. W przypadku Katowic część składki wyniesie 262,1 mln zł, Sosnowca 116,2 mln zł, Dąbrowy Górniczej 88,5 mln zł, Zabrza 81,1 mln zł, Bytomia 78,9 mln zł, Gliwic 58,7 mln zł, Tychów 58,6 mln zł, Chorzowa 56,2 mln zł, a Rudy Śląskiej 55,2 mln zł.

Na obsługę przystanków w zainteresowanych gminach przeznaczono ok. 1,7 mln zł ze składki. Gliwice, które jako jedyny samorząd GZM finansują w ramach ZTM niepełnosprawnym dzieciom i niepełnosprawnej młodzieży bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu, płacą dodatkowo ok. 0,5 mln zł.

Przed przyjęciem wtorkowej uchwały zgromadzenie GZM zmieniło budżet na 2026 r. i wieloletnią prognozę Metropolii. Wynikało to m.in. ze zwiększenia planowanych dochodów bieżących w celu rozliczenia dotacji dla GZM z wykonywania przewozów na rzecz zewnętrznych samorządów oraz zabezpieczenia środków na zwroty dla gmin z tytułu rozliczenia składek za 2025 r.

Uchwała z listopada ub. roku z wyliczeniem części zmiennej składki członków GZM na 2026 r. zakłada jej łączną wysokość 1,274 mld zł; z tego składka dla Katowic wyniesie 300,9 mln zł, Sosnowca 130,8 mln zł, Dąbrowy Górniczej 99,4 mln zł, Zabrza 92,4 mln zł, Bytomia 86,6 mln zł, Gliwic 69,4 mln zł, Tychów 63,7 mln zł, Chorzowa 61,9 mln zł czy Rudy Śląskiej 60,5 mln zł.

Gliwice zapewnią bezpłatny transport niepełnosprawnym dzieciom i niepełnosprawnej młodzieży za 1,94 mln zł.

W uchwalonym w grudniu ub. roku budżecie GZM na 2026 r. przewidziano części zmienne składek rocznych gmin członkowskich w łącznej wysokości 1,272 mld zł, a także m.in. 299 mln zł wpływów z usług, przede wszystkim sprzedaży biletów komunikacji.

Największe wydatki GZM, w tym roku określone na 2,441 mld zł, wiążą się z organizacją transportu publicznego. Z tej kwoty 2,058 mld zł ma trafić na wydatki bieżące związane z organizacją komunikacji miejskiej na terenie Metropolii, a 382,5 mln zł - na wkład do zakupu autobusów elektrycznych oraz rozwiązań technologicznych i informatycznych (np. systemy płatności).

Sieć Transport GZM należy do największych w Europie sieci publicznego transportu miejskiego. Na ulicach 41 miast i gmin GZM oraz kilkunastu z nią sąsiadujących w jej barwach w dni robocze kursuje ok. 1,9 tys. autobusów, tramwajów i trolejbusów.

Częścią Transportu GZM jest Metrorower - największy w Polsce i trzeci w Europie system miejskich wypożyczalni rowerów, oferujący w sezonie 7 tys. pojazdów. Docelowo, po zakończeniu trwających i przygotowywanych kolejowych inwestycji infrastrukturalnych, osią poruszania się po GZM ma być Metrokolej.(PAP)

mtb/ pad/