Konkurs ma na celu m.in. popularyzowanie twórczości artystów, których piosenki stały się symbolem walki o wolność w Polsce. Mogą w nim wziąć udział młodzi wykonawcy - zarówno amatorzy, tworzący w zaciszu domowym, jak i młodzi artyści skupieni wokół domów kultury, ośrodków młodzieżowych, szkół, ognisk artystycznych czy harcerstwa.

Organizatorami Festiwalu są katowicki oddział Instytutu Pamięci Narodowej oraz Śląskie Centrum Wolności i Solidarności im. Dziewięciu Górników z Wujka. Do tegorocznej edycji konkursu zgłosiło się blisko 240 artystów. Do finału jury zakwalifikowało 30 uczestników – po 15 w kategoriach młodszej i starszej. Zadaniem młodych muzyków było wykonanie na scenie wybranego przez siebie utworu muzycznego z listy zaproponowanej przez organizatorów. Co roku jest to zestaw piosenek artystów z polskiej sceny muzycznej, których treść inspirowana jest historią Polski po II wojnie światowej.

Wykonywane utwory pochodziły zarówno z repertuaru autorów związanych z nurtem opozycyjnym w okresie PRL, jak też wykonawców z lat 80. i początku 90. Na scenie zabrzmiały m.in. „Wolność” Marka Grechuty czy „Powrót” z muzyką Przemysława Gintrowskiego i słowami Jacka Kaczmarskiego. Najczęściej wykonywanymi na scenie utworami były „Jeszcze w zielone gramy” i „Biały krzyż”.

W kategorii młodszej pierwsze miejsce zdobyła Anna Karwowska z Sulejówka, która wykonała utwór „Dziwny jest ten świat”, drugie zajął Mieszko Łukasik z Sochaczewa, a trzecie Zoja Szczygieł z Wojkowic Komornych. W kategorii starszej zwyciężyła Karolina Jasińska z Paszyna (utwór „Powrót” Kaczmarskiego i Gintrowskiego), drugie miejsce przyznano Marcelinie Litwin z Warszawy, a trzecie Radosławowi Fengerowi z Zabrza. Laureaci otrzymali nagrody pieniężne i rzeczowe. Na zakończenie laureatki pierwszych miejsc wykonały ponownie swoje utwory przed zgromadzoną publicznością.

W tym roku, z okazji jubileuszowej edycji festiwalu, po przesłuchaniach finałowych odbył się koncert Mateusza Nagórskiego pt. „Jacek Kaczmarski o wolności”. Nagórski to pochodzący z Warszawy wokalista, gitarzysta i kompozytor. W repertuarze ma piosenki Kaczmarskiego, które wykonuje od 2005 r. Jest m.in. twórcą muzyki do tych wierszy Jacka Kaczmarskiego, które nie zostały opatrzone autorską muzyką.

Organizatorzy Festiwalu przypominają, że walkę z systemem komunistycznym prowadzono różnymi metodami, również na polu kultury. Tworzone wówczas utwory, śpiewane były przez środowiska skupione wokół opozycji opowiadały o wartościach uniwersalnych, pragnieniu wolności i niepodległości, o zakazanej historii, często w zawoalowany sposób walcząc z cenzurą. Festiwal ma zachęcać do odkrywania pieśni i piosenek, która w czasach PRL dawały nadzieję, wzywały do walki i oporu wobec komunistycznych władz.

Pierwszy Festiwal Piosenki o Wolności odbył się w 2017 r. w Przystanku Historia – Centrum Edukacyjnym IPN w Katowicach im. Henryka Sławika. Uczestnicy drugiej edycji prezentowali się na scenie Śląskiego Teatru Lalki i Aktora Ateneum w Katowicach. W latach 2019-2023 finał organizowano w Teatrze Śląskim – na Scenie w Malarni. Od 2024 r. finał konkursu odbywa się w Studiu Koncertowym Radia Katowice. Przez dziesięć lat trwania festiwalu wzięło w nim udział ponad tysiąc młodych artystów niemal z każdego zakątka kraju. (PAP)

kon/ lm/