W środę Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o związku metropolitalnym w woj. pomorskim, jako drugiej metropolii w kraju, po działającej od 2017 r. i zrzeszającej 41 miast i gmin GZM. Projekt zmienia też przepisy dotyczące GZM, na gruncie wniosków tamtejszych samorządowców z doświadczeń ponad ośmiu lat dotychczasowego funkcjonowania.

Wojewoda śląski Marek Wójcik podkreślił na czwartkowym briefingu prasowym, że głęboka nowelizacja ustawy dot. metropolii w woj. śląskim to realizacja postulatów, które były zgłaszane przez samą GZM i samorządowców z regionu. - Te wnioski zostały uwzględnione w rządowych pracach nad nowelizacją ustawy metropolitalnej. Najważniejsze zmiany to powiększenie katalogu zadań metropolii. To zadania związane z gospodarką odpadami, adaptacją do zmian klimatycznych, ale też wzmocnienie roli metropolii, jeżeli chodzi o planowanie infrastruktury transportowej - wymienił wojewoda.

Wskazał, że wśród nowych możliwości metropolii będą inwestycje w kulturę, tworzenie centrów usług wspólnych czy ułatwienie przejmowania zadań od zainteresowanych gmin. - To realizacja idei, o których rozmawialiśmy, kiedy powstawała metropolia, aby mogła ona rzeczywiście konsolidować pewne wymagające, często kosztochłonne zadania, odciążając budżety tworzących ją jednostek samorządu terytorialnego - zaznaczył Wójcik.

- Myślę, że ta nowelizacja pozwoli naszej metropolii na dalszą integrację, na realizację kolejnych zadań. To bardzo dobry krok w umacnianiu w metropolii w naszym regionie - ocenił Wójcik, w przeszłości zaangażowany w prace nad tworzeniem przepisów dot. metropolii w regionie, które ostatecznie weszły w życie w 2017 r.

Przewodniczący zgromadzenia GZM, prezydent Tychów Maciej Gramatyka nawiązał do podpisania w kwietniu 2017 r. przez samorządowców z regionu deklaracji woli utworzenia metropolii na gruncie wprowadzonej wówczas ustawy. Jak zaznaczył, od tamtego czasu wiadomo, czego brakuje, aby sprawniej zarządzać metropolią oraz poprawić współpracę miast i gmin.

Jak dodał, do dotychczasowych zadań metropolii dojdą kolejne, m.in. możliwość zadań związanych z kulturą, oświatą, gospodarką odpadami, co jest niezwykle ważne w kontekście miast GZM. - Wierzę, że jest to narzędzie, które pozwoli na sprawniejszą współpracę, lepsze zarządzanie i tak naprawdę tworzenie lepszego miejsca do mieszkania w Metropolii - uznał Gramatyka.

Przewodniczący zarządu GZM Kazimierz Karolczak ocenił, że choć metropolia w woj. śląskim była w 2017 r. określana jako wielki eksperyment, jednak udowodniła, że jako rozwiązanie sprawdza się: potwierdzeniem jest tworzenie na bazie jej doświadczeń drugiej metropolii w Polsce, w woj. pomorskim. - My bardzo szybko odkryliśmy mankamenty i ograniczenia naszego rozwiązania ustawowego, np. przy próbie budowy instalacji termicznego przetworzenia odpadów komunalnych bardzo szybko okazało się, że tej kompetencji nie posiadamy. W tej chwili ten katalog został poszerzony naprawdę mocno - stwierdził Karolczak.

Prócz spalarni, które na gruncie znowelizowanej ustawy będą mogła powstać bezpośrednio przy udziale i zaangażowaniu metropolii, Korolczak wymienił: centra usług społecznych, centra usług wspólnych, wsparcie edukacji podstawowej, ponadpodstawowej i wyższej czy politykę gospodarczą w zakresie innowacji. Podkreślił wagę projektowanych ułatwień w przejmowaniu przez metropolię zadań gmin.

- Chcemy realizować pewne usługi, które gminy dotąd świadczą na różnym poziomie jakości i wydatkowania środków. My często chcielibyśmy realizować je lepiej, jednak nie mogliśmy tego robić. Ustawa będzie pozwalała na użycie budżetu metropolitalnego do wyrównywania poziomu w gminach. Metropolia będzie mogła do takiego zadania dopłacić - wyjaśnił Karolczak. - Czas na Metropolię 2.0. Bardzo liczę, że ustawa szybko przejdzie przez Sejm i Senat i uzyska podpis pana prezydenta, o co proszę i apeluję - dodał.

Zgodnie z projektem umieszczonym na stronach Rządowego Procesu Legislacyjnego, kluczowe proponowane zmiany w ustawie o związku metropolitalnym w woj. śląskim dotyczą zakresu wykonywanych przezeń zadań publicznych.

Zgodnie z zapisami projektu metropolia ma obligatoryjnie wykonywać zadania w zakresie: polityki rozwoju, kształtowania ładu przestrzennego, adaptacji do zmian klimatu i ochrony środowiska, planowania, organizowania i zarządzania metropolitalnymi przewozami pasażerskimi, rozwoju, koordynowania i integrowania publicznego transportu zbiorowego (...) planowania, rozwoju, integracji i zarządzania zrównoważoną mobilnością miejską, opiniowania inwestycji celu publicznego w zakresie budowy lub rozbiórki obiektów i urządzeń infrastruktury transportowej (w tym drogowej i kolejowej), a także promocji związku i jego obszaru.

Związek metropolitalny będzie mógł też wykonywać, o ile znajdzie się to w jego statucie, zadania: promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej, prowadzenia centrów usług społecznych, polityki gospodarczej i innowacyjnej (w tym przez rozwijanie i wspieranie branż innowacyjnych) czy wspierania szkolnictwa wyższego i nauki.

Kolejne umożliwiane projektem nowelizacji zadania dotyczą: wspierania i rozwoju edukacji (szczególnie szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz ośrodków kształcenia, w tym branżowych centrów umiejętności), rozwoju kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego oraz realizacji lub wspierania inwestycji celu publicznego w zakresie gospodarki komunalnej.

Nowelizacja ma też umożliwić związkowi metropolitalnemu zadania: budowy, rozbudowy, modernizacji, utrzymania i eksploatacji instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (...) lub instalacji do przetwarzania odpadów powstałych z przetworzenia odpadów komunalnych, rozwoju źródeł wytwórczych energii, w tym OZE, tworzenia i rozwoju społeczności energetycznych, prowadzenia centrów usług wspólnych, a także organizowania form doradztwa i podnoszenia kompetencji pracowników urzędu metropolitalnego i jednostek organizacyjnych związku.

Z innych zmian projekt umożliwia związkowi metropolitalnemu uzgadnianie i reprezentowanie wspólnych stanowisk samorządów członkowskich wobec podmiotów zewnętrznych, w tym organów administracji rządowej. Projekt proponuje także, aby w razie ważnego interesu społecznego, związek mógł postanowić o sfinansowaniu całości lub części zadania powierzanego przez gminę z innych źródeł dochodów, niż część zmienna część składki rocznej.

Projekt ustawy o związku metropolitalnym w woj. pomorskim zakłada, że wejdzie ona w życie 30 czerwca 2026 r.

mtb/ par/