Procesja, określana także jako Osterritt, „rajtowanie” lub „jazda za Panem Bogiem”, ma charakter religijny i jest związana z ogłoszeniem radości ze zmartwychwstania Chrystusa oraz modlitwą o urodzaj i pomyślność. Należy do najstarszych tego typu tradycji na Śląsku i – według lokalnych przekazów – jest praktykowana nieprzerwanie od co najmniej XVII wieku. Zwyczaj wpisano na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Orszak ruszył o godz. 13.00 w ściśle określonym porządku. Na jego czele tradycyjnie są trzej kawalerowie, dwóch z nich ma na piersi skrzyżowane wieńce z bukszpanu i białych kwiatów, zaś środkowy wiezie krzyż procesyjny. Jeźdźcy znajdujący się dalej przewożą wielkanocne symbole, w tym figurę Chrystusa Zmartwychwstałego i krzyż ze stułą. Uczestnicy ubrali się w tradycyjne stroje jeździeckie – m.in. bryczesy, oficerki i ciemne kurtki – a procesji towarzyszył śpiew pieśni wielkanocnych oraz modlitwa prowadzona przez duchownego. Procesja zakończy się ok. godz. 17.00.

W wydarzeniu co roku uczestniczą mieszkańcy dzielnicy, osoby z okolicznych miejscowości. Procesja co roku przyciąga licznych widzów, także spoza regionu, w tym z zagranicy. W przeciwieństwie do dawnych lat, gdy w procesji brali udział głównie lokalni rolnicy posiadający własne konie, dziś część wierzchowców pochodzi z pobliskich stajni. Od kilku dekad uczestniczą w nim także kobiety.

– Zawsze się coś zmienia. Raz jest więcej koni, raz mniej. Teraz dużo młodzieży jeździ, kiedyś byli głównie rolnicy – powiedział PAP jeden z uczestników orszaku Józef Globisz, który bierze udział w procesji od około 30 lat. Jak dodał, z racji wieku i stanu zdrowia od pewnego czasu uczestniczy w wydarzeniu, powożąc bryczką.

W trakcie przejazdu procesja zatrzymuje się na krótki postój, podczas którego mieszkańcy częstują uczestników procesji kawą i śląskim kołoczem. Zwyczaj ten, podobnie jak cały obrzęd, ma charakter wspólnotowy i angażuje lokalną społeczność.

Konne procesje wielkanocne odbywają się dziś tylko w nielicznych miejscowościach zachodniej części woj. śląskiego i opolskiego, m.in. w powiatach gliwickim, raciborskim, oleskim i strzeleckim.

Ks. Robert Chudoba, który kilka lat temu opisywał procesję w Ostropie, przypominał, że wspomina o niej kronika parafialna z 1711 r. - już wówczas napisano, że procesja konna jest tam praktykowana „od niepamiętnych czasów”; według informacji ks. Chudoby: nieprzerwanie.

Jak wskazują lokalne przekazy, konne procesje wielkanocne odbywały się niegdyś także w innych częściach Gliwic. Wspominane są m.in. orszaki w sąsiadującej z Ostropą Wójtowej Wsi. Na granicy dzielnic dochodziło do symbolicznego „spotkania” procesji, określanego jako „całowanie się krzyży”. Zwyczaj ten jednak zanikł i obecnie przetrwał jedynie w Ostropie.

Według części badaczy utrzymanie tradycji w tej dzielnicy może mieć związek z miejscowym kultem św. Jerzego – patrona m.in. jeźdźców i koni. Dawniej, w dniu jego wspomnienia, przypadającego w pobliżu Wielkanocy, gospodarze udawali się konno po błogosławieństwo dla zwierząt i pól.

Geneza samych procesji nie jest jednoznaczna. Wskazuje się, że zwyczaj mógł dotrzeć na Śląsk w okresie kolonizacji z południowych Niemiec, gdzie – podobnie jak w Tyrolu czy Szwajcarii – jest nadal kultywowany. Inne interpretacje wiążą go z morawskim obrzędem „chodzenia za Bogiem”, polegającym na wyjściu w pole, by zamanifestować radość ze zmartwychwstania.

Obecnie konne procesje wielkanocne odbywają się tylko w nielicznych miejscowościach woj. śląskiego i opolskiego. W ostatnich latach organizowano je m.in. w rejonie Olesna oraz w okolicach Raciborza, obok Gliwic-Ostropie, która pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków podtrzymywania tej tradycji.

W Ostropie procesja pozostaje jednym z najważniejszych elementów lokalnej tożsamości.(PAP)

jms/ ugw/