Uchwała dotyczy pomocy finansowej w 2026 r. dla gmin członkowskim GZM z przeznaczeniem na przygotowanie budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych (ITPOK). Zapewnia ona gminom łącznie 630 tys. zł wsparcia z przeznaczeniem na finansowanie pomocy technicznej, doradztwa prawnego i ekonomicznego w projekcie.

Z wyzwaniem budowy spalarni odpadów w regionie zmagał się jeszcze poprzednik GZM, Górnośląski Związek Metropolitalny. Obecna Metropolia spróbowała wziąć ten proces na siebie, jednak jej wcześniejsze działania zakwestionował nadzór prawny wojewody. Obecnie GZM koordynuje kolejną próbę, podjętą wspólnie przez ponad połowę gmin członkowskich.

W styczniu 2024 r. porozumienie ws. wspólnego postępowania na zamówienie usług pomocy technicznej, doradztwa prawnego i ekonomicznego dla przygotowania budowy ITPOK podpisało 20 gmin GZM.

Były to: Tychy, Chorzów, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Świętochłowice, Będzin, Mikołów, Czeladź, Mierzęcice, Psary, Siewierz, Ożarowice, Bieruń, Bojszowy, Chełm Śląski, Imielin, Kobiór, Lędziny, Łaziska Górne i Wyry.

W 2025 r. do tak utworzonej grupy zakupowej dołączyły Katowice i Zabrze. Z kolei w środowej uchwale o pomocy dla gmin pod kątem sfinansowania usług doradczych uwzględniono też: Bytom, Tarnowskie Góry, Zbrosławice, Świerklaniec i Radzionków.

Do ogłoszonego w lipcu 2025 r. postępowania na wybór doradcy zgłosiły się trzy podmioty, które zaoferowały ceny: 1,59 mln zł, 5,53 mln zł i 5,79 mln zł. Najniższą cenę zaproponowała spółka BBF z Poznania. W grudniu ub. roku władze Metropolii sygnalizowały, że zamierzają podpisać umowę z firmą BBF w tym roku.

Zgodnie z dokumentacją przetargową kompleksowa usługa doradcy ma odbywać się w pięciu lub sześciu etapach.

Są to: przygotowanie wstępnych analiz i rekomendacja modelu realizacji projektu, przygotowanie dokumentów wstępnych dla wybranego modelu (scenariusza) realizacji, sporządzenie dokumentacji postępowania wybranego modelu, udział w przetargu na wybór partnera prywatnego, opracowanie wniosku o dofinansowanie inwestycji z dokumentacją oraz (w prawie opcji) dodatkowe zadania.

Niezależnie od zamawianego teraz doradztwa, w marcu 2024 r. grupa zakupowa gmin członkowskich zamówiła usługi doradcze w kancelarii Ziemski&Partners z Poznania. Były to: opracowanie modeli przepływu środków i modelu gwarancji strumienia odpadów komunalnych dla przyszłego partnera w formule PPP oraz przygotowanie specyfikacji warunków zamówienia. Prace te założono do 2026 r.

We wcześniejszych analizach ogólne zapotrzebowanie Metropolii wyliczono na 250-300 tys. ton odpadów do termicznego przetworzenia. Jedyną dotąd instalacją tego typu, która funkcjonuje na obszarze GZM, jest instalacja Fortum w Zabrzu. Budowę instalacji rozpoczęło też Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Gliwicach (30 tys. ton).

Pracując nad swoim zamówieniem GZM wybrała kierunek budowy kilku instalacji, których moc wynosiłaby 25-60 tys. ton odpadów rocznie.

Utworzona w 2017 r. i zrzeszająca 41 miast i gmin centralnej części woj. śląskiego GZM zajmuje się m.in. zagospodarowaniem przestrzennym i transportem publicznym; obecnie jest m.in. organizatorem komunikacji miejskiej w regionie.

Dotychczasowy kształt ustawy metropolitalnej uniemożliwia wykonywanie przez nią zadań gminnych innych, niż wymienione wprost w ustawie. Nie ma w niej gospodarki odpadami. GZM i jej gminy członkowskie oczekują na zapowiadaną przez rząd od miesięcy nowelizację ustawy, która miała powstać wraz z tworzeniem Metropolii Trójmiejskiej. (PAP)

mtb/ mmu/