Było to kolejne spotkanie dam i kawalerów odznaczenia w ramach obchodów 45. rocznicy rejestracji Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. Obchody te zainaugurowano 18 listopada 2025 r. w Teatrze Polskim im. Arnolda Szyfmana w Warszawie.

We wtorek Krzyżem Wolności i Solidarności nadanym przez Prezydenta RP zostali odznaczeni w Częstochowie: Leszek Borowiecki, Andrzej Margasiński, Michał Mecych, Bogusław Niklas i Andrzej Perliński.

Reprezentująca prezydenta Karola Nawrockiego, jego doradczyni, Beata Kempa, odczytała list głowy państwa. Prezydent zacytował pierwsze wersy pieśni I Brygady Legionów Polskich oceniając, że na pewno powracały one w pamięci bohaterów zbrojnej i pokojowej walki ze zniewoleniem komunistycznym

„Istotnie, wyjątkowej wiary i determinacji, wielkiej odwagi i poświęcenia, wymagał bunt przeciwko powojennej rzeczywistości w naszym kraju. Ten mroczny czas to przecież okupacja przez armię globalnego mocarstwa totalitarnego oraz niedemokratyczne, nieudolne rządy moskiewskich namiestników, gorliwie uczestniczących w kolonialnym wyzysku Polaków” - podkreślił Nawrocki.

Zaznaczył, że tzw. dyktatura proletariatu oznaczała zamknięte granice, brak wolności słowa i propagandę opartą na orwellowskim odwróceniu znaczenia podstawowych pojęć. Upolitycznione sądy karały patriotycznych dysydentów, a tolerowały korupcję i zbrodnie komunistycznego aparatu przemocy, w tym zdeprawowanej policji politycznej.

Prezydent ocenił, że trudno było żądać dodatkowych poświęceń od rodaków, którym dopiekały na co dzień absurdy gospodarki centralnie planowanej oraz trudy życia w kraju, w którym horyzonty dążeń ograniczały się często do zakupu żywności i innych artykułów pierwszej potrzeby.

„A jednak znaleźli się odważni, którzy powiedzieli temu wszystkiemu: nie i pociągnęli za sobą innych w przekonaniu, że w jedności siła. Porozumienia sierpniowe 1980 r. były iskrą rozbudzonej na nowo nadziei” - wskazał prezydent dodając, że zwieńczeniem ówczesnych działań strony społecznej była rejestracja 10 listopada 1980 r. NSZZ Solidarność.

Karol Nawrocki wyraził w liście satysfakcję z możliwości publicznego uczczenia zasług dawnych działaczy w Częstochowie.

Wiceprezes IPN Mateusz Szpytna, który wręczył odznaczenia, zestawił w swoim przemówieniu skuteczną obronę w 1655 r. częstochowskiej twierdzy, z twardością serc działaczy antykomunistycznej opozycji, których - jak zaznaczył - nie przemógł przeważający wróg, nieprzyjaciel w latach stanu wojennego i w późniejszym okresie.

- Wróg był silny. Choć mieliście poparcie społeczeństwa, to po jego stronie były karabiny, po jego stronie była milicja, służba bezpieczeństwa. To wróg, który miał swoje centrum dowodzenia w Moskwie, która wówczas rządziła niemal połową świata. W tym czasie, kiedy była tak dojmująca przewaga tego zła, przeciwstawiliście się i to skutecznie, nigdy się nie załamując - mówił Szpytna.

Zaakcentował, że Krzyże Wolności i Solidarności to jedyne odznaczenie Rzeczypospolitej, którego weryfikacja jest niezwykle dokładna: „nie może go otrzymać żadna osoba, która chociażby przez chwilę, chociażby przez jeden dzień, sprzeniewierzyła się zasadom, o których mówimy”.

- Dzisiaj Polska wam dziękuje. Dziękuję wam po tak wielu latach, ale pokazuje, że pamiętamy, pokazuje, że jesteście bohaterami - podkreślił wiceprezes IPN. Jak dodał, nadanie Krzyży Wolności i Solidarności oznacza też uhonorowanie bliskich odznaczonych: za ich wsparcie dla dawnych działaczy opozycyjnych organizacji.

Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm w 2010 r. Jest nadawany przez prezydenta RP, na wniosek prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej – za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub za działania na rzecz poszanowania praw człowieka w PRL. Na terenie działania oddziału IPN w Katowicach odznaczenia te otrzymało ponad 100 osób.(PAP)

mtb/ aszw/