W rozmowie z PAP dyrektorka Agnieszka Raj-Kubat podkreśliła, że to nie tylko okrągła rocznica instytucji, ale przede wszystkim „dzień pamięci o wizjonerze, którego duch pozostaje w teatrze żywy”.

– To szczególny moment dla naszego teatru, miasta i środowiska artystycznego. 21 lutego symbolicznie rozpoczynamy obchody, choć cały 2026 rok jest rokiem jubileuszowym – powiedziała.

Uroczystości rozpoczną się na cmentarzu komunalnym w Sosnowcu-Niwce, gdzie spoczywa Dorman. W obecności przedstawicieli samorządu województwa, miasta i powiatu, a także środowisk kulturalnych i byłych dyrektorów sceny złożone zostaną kwiaty na jego grobie. Następnie uczestnicy przeniosą się do siedziby teatru w Będzinie. Przy tablicy pamiątkowej odbędzie się krótkie wspomnienie twórcy oraz projekcja archiwalnego materiału filmowego. Otwarciu wystawy poświęconej Dormanowi towarzyszyć będzie muzyka na żywo. Ekspozycja pozostanie w repertuarze przez cały rok jubileuszowy.

Centralnym punktem dnia będzie czytanie performatywne tekstu Dormana „Niedużek” w reżyserii dr. Gabriela Gietzky’ego, z udziałem aktorów teatru oraz studentów Akademii Sztuk Teatralnych (filia we Wrocławiu) i Szkoły Filmowej w Łodzi. Program uzupełnią warsztaty „Poczuj, żeby zrozumieć” poświęcone doświadczeniu starości, przygotowane we współpracy z Fundacją Kwatronum.

Wieczorem zaplanowano koncert jubileuszowy „Niebo jest tutaj”. W warstwie wizualnej wykorzystane zostaną rysunki i zapiski Dormana, a „żywym tłem” będą tancerze. Wystąpi m.in. Monika Urlik.

W obchodach mają wziąć udział przedstawiciele rodziny twórcy – wnuczka i wnuk oraz prawnuk. W teatrze pojawią się także osoby, które współpracowały z Dormanem. Wśród nich emerytowana aktorka Agata Madejska oraz jej matka Maria Kwiecień, wieloletnia główna księgowa teatru w czasach jego dyrekcji.

– Są jeszcze osoby, które pamiętają Jana Dormana. Ich obecność jest dla nas bardzo cenna – zaznaczyła Raj-Kubat.

Drugim ważnym momentem jubileuszu będzie IV Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek „Klasyka od nowa” zaplanowany na 14–18 kwietnia. W programie znajdą się premiera „Kochanka” Harolda Pintera oraz prezentacje zagranicznych i polskich zespołów. 18 kwietnia odbędzie się gala festiwalowo-jubileuszowa.

Dyrektorka zapowiedziała, że wszystkie wydarzenia 2026 roku będą dedykowane 80-leciu sceny. Pytana przez PAP o ewolucję teatru dyrektorka zaznaczyła, że zmiana jest wpisana w naturę sceny, ale fundament pozostaje niezmienny.

– Teatr ma sygnalizować, nie podawać wszystkiego na tacy. Ma zmuszać do myślenia. To była maksyma Dormana i staramy się jej trzymać – wyjaśniła.

W spektaklach nadal pojawiają się charakterystyczne dla twórcy proste rekwizyty – drabiny, walizki, młynki do kawy. Jednak współczesność wymusza dialog z nowymi wrażliwościami i tempem odbioru.

– Młodego widza nie można oszukać. Trzeba traktować go poważnie, z szacunkiem. On to czuje – tłumaczyła dyrektorka. Jak dodała, frekwencja – niemal 300-osobowa widownia wypełniająca salę – jest najlepszym dowodem, że ta relacja wciąż działa.

Raj-Kubat nie ukrywała, że jubileusz nie byłby możliwy bez wsparcia publicznego. Obchody dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu Miasta Będzina, Starostwa Powiatowego oraz Instytutu im. Wojciecha Korfantego w Katowicach.

– Można nam życzyć zdrowia, energii i stabilności finansowej. Teatr to nie tylko aktorzy. To także pracownie, technicy, administracja. Wszyscy tworzą jedną całość – podsumowała.

Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie powstał z inicjatywy swojego patrona w pierwszych latach po II wojnie światowej. Dorman (1912-1986) – pedagog i artysta – w trudnej, powojennej rzeczywistości organizował przedstawienia dla dzieci, docierał z nimi do gmin i mniejszych miejscowości Śląska oraz Zagłębia.

W 1950 roku scena została przeniesiona do Będzina, a 1 kwietnia 1951 roku przyjęła nazwę, pod którą działa do dziś. Dorman kierował teatrem nieprzerwanie do 1978 roku, kształtował jego profil artystyczny i wychowawczy. W 1996 roku, w dziesiątą rocznicę jego śmierci, instytucja otrzymała imię założyciela, podkreślając ciągłość tradycji i znaczenie jego dorobku dla tożsamości sceny. (PAP)

jms/ miś/