Będą to kolejne prace dające nowe życie zdegradowanym, historycznym budynkom poprzemysłowym Franciszka. Wiosną ub. roku w pomieszczeniach szybu Franciszek otwarto Lokalne Centrum Tradycji, a w listopadzie udostępniono pierwszą część mieszkań komunalnych.

Jak przekazała na swoim facebookowym profilu Aleksandra Skowronek, ogłoszony przez miasto przetarg zakłada modernizację i adaptację - przy unijnym dofinansowaniu - budynków maszynowni i nadszybia z wieżą wyciągową Franciszka pod kątem urządzenia w nich ośmiu mieszkań wspomaganych.

„To lokale przeznaczone dla osób starszych, przewlekle chorych oraz osób z niepełnosprawnościami, które potrzebują bezpiecznej przestrzeni i codziennego wsparcia. Na realizację tej inwestycji pozyskaliśmy ponad 21,6 mln zł dofinansowania unijnego" - podała wiceprezydent.

Uściśliła, że środki te pozwolą nie tylko na utworzenie nowych mieszkań, ale też na kompleksową przebudowę zabytkowych budynków oraz zagospodarowanie przestrzeni wspólnych. Powstaną m.in. świetlica wielofunkcyjna i strefa rekreacji.

Otwarte w maju 2025 r. Lokalne Centrum Tradycji na terenie Franciszka ma charakter tzw. żyjącego muzeum. Wewnątrz zaaranżowano cztery izby tematyczne: kapelmajstra (poświęconą muzyce), masterchefa (kulinarna), szycio (rękodzieło i strój regionalny) oraz bajtla (dla dzieci).

Remont i adaptacja budynku kopalnianego szybu pod tym kątem kosztowały prawie 3 mln zł. Z tej kwoty 1 mln zł stanowiła nagroda w konkursie "Nasz Zabytek", organizowanym przez Fundację Most the Most. Pozostałe środki pochodziły z budżetu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Z kolei oddaną w listopadzie ub. roku inwestycję w pierwszą część mieszkań w kompleksie Franciszka, o wartości ponad 6,8 mln zł, wsparło ponad 5,6 mln zł z ósmej edycji rządowego Funduszu Inwestycji Strategicznych.

Mieszkania te mają powierzchnię od ok. 26 do ok. 67 m kw. i zostały przygotowane do zamieszkania. W lokalach ułożono wykładziny, pomalowano ściany, a w sanitariatach zamontowano podstawowe urządzenia. Nad wejściami do budynku zamontowano daszki, a wokół powstały elementy małej architektury, oświetlenie, zagospodarowano też teren z zielenią.

Zgodnie z informacją miasta szyb Franciszek został wydrążony w 1857 r. jako szyb wydobywczy i przez przeszło pół wieku pełnił tę funkcję. Poza nim do zespołu zabudowań należą budynki portierni, nadszybia, dawnej łaźni górniczej, kotłowni, straży pożarnej, administracji, rozdzielni oraz stacji ratowniczej. Większość zabudowań powstała w drugiej połowie XIX w., a reszta - na początku XX w.

Władze Rudy Śląskiej wskazują, że szyb Franciszek jest dla miasta materialną pamiątką historii górnictwa oraz związanej z nim kultury robotniczej i jednocześnie pozostałością po pierwszej kopalni węgla kamiennego na tym terenie - kopalni Brandenburg.

Formalnie zakład ten zaczął funkcjonować w 1770 r., ale nadanie pola do eksploatacji nastąpiło już w 1752 r., co oznacza, że był najstarszą kopalnią na Górnym Śląsku.

Nie zachowały się dane o autorze pierwszych obiektów szybu. Od 1907 r. kolejne zabudowania były projektowane przez Hansa von Poellnitz, architekta i kierownika zarządu budów w koncernie Ballestremów. Nie zachowały się też wszystkie budynki tworzące zespół zabudowy, ale do dziś można podziwiać usytuowaną w środkowej części kompleksu 22-metrową, dwupodziałową wieżę wyciągową, budynek nadszybia oraz wieżę wieńczącą budynek straży pożarnej z ceglanymi, ozdobnymi elewacjami.(PAP)

mtb/ pad/