Koncepcje te powstały przy wsparciu finansowym unijnego instrumentu Funduszu Sprawiedliwej Transformacji oraz merytorycznym Regionalnego Obserwatorium Procesu Transformacji 2.0 (ROPT 2.0), czyli rodzaju instytucji eksperckiej badającej i wspierającej zmiany w regionie.

Zgodnie z podpisaną w maju 2021 r. umową społeczną dotyczącą górnictwa węgla kamiennego ruch Piast, należący do kopalni zespolonej Polskiej Grupy Górniczej Piast-Ziemowit, zakończy pracę w 2035 r., a mieszczący się w pobliskich Lędzinach ruch Ziemowit – dwa lata później.

Jak wynika z informacji bieruńskiego samorządu, w formule Urban Lab, pod merytoryczną opieką prof. Adama Drobniaka (dziekan Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Transformacji Regionów Uniwersytetu Ekonomicznego) i prof. Michała Stangela (z Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej), przez blisko rok pracowali studenci obu tych uczelni. W marcu ub. roku odbyli oni wizytę studyjną na terenie kopalni i obszarach przylegających (osiedle Granitowa czy teren planowanego przystanku kolejowego na przewidzianej do rewitalizacji linii kolejowej Tychy - Oświęcim). W oparciu o wizję lokalną, istniejące dokumenty planistyczne i prognozowane potrzeby społeczne powstały propozycje zagospodarowania terenów pokopalnianych, w różnych wariantach. Uwzględniono m.in. bezpośrednią bliskość powstającej obecnie ekspresowej trasy S1 Mysłowice - Bielsko-Biała.

Jak wyjaśnił, cytowany w informacji miasta prof. Drobniak, chodziło o utworzenie wstępnego banku projektów transformacyjnych, które będą możliwe do realizacji w kolejnych okresach. Prof. Stangel zaznaczył, że w pracach wzięto pod uwagę cechy i zasoby terenów; potencjał społeczny, gospodarczy, środowiskowy, infrastrukturalny i położenie.

Uczestnicy projektu przygotowali koncepcje przystosowania terenów kopalni (po zakończeniu wydobycia) do pełnienia funkcji społecznych, gospodarczych oraz infrastrukturalnych.

Zaproponowali m.in: budowę osiedli z zabudową jedno- i wielorodzinną (z zastosowaniem ekologicznych rozwiązań i elementów zieleni oraz przestrzeniami wspólnymi), zabudowę handlowo-usługową, a także stworzenie pasażu usługowego wzdłuż pasa zieleni, tzw. parku liniowego.

Kolejne pomysły dotyczą utworzenia parku kulturowego ze ścieżką edukacyjną i ekspozycją podkreślającą dziedzictwo górnicze oraz stworzenia centrum edukacyjnego, służącego przekwalifikowaniu pracowników kopalni.

Koncepcje gospodarczego wykorzystania terenu przewidują kompleks logistyczny wykorzystujący m.in. istniejącą infrastrukturę kolejową oraz dalsze przestrzenie inwestycyjne z centrum aktywizacji działalności gospodarczej.

Nowym funkcjom pokopalnianego terenu miałyby służyć nowy system dróg na terenie kopalni, układ drogowy łączący pokopalniany teren z trasą S1 oraz infrastruktura integrująca transport kolejowy, autobusowy oraz parkingi dla samochodów i rowerów.

Jak ocenił burmistrz Bierunia Sebastian Macioł, uczestnicy projektu dobrze zidentyfikowali potrzeby obszaru, a część z propozycji pokrywa się z dotychczasowymi planami i wizjami miasta.

Projekt Urban Labu dla terenów kopalni Piast przeprowadzono w ramach Regionalnego Obserwatorium Procesu Transformacji 2.0 realizowanego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-27 (FESL) przy dofinansowaniu Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

W 2020 r. spółka PKP Polskie Linie Kolejowe zamówiła dokumentację projektową rewitalizacji linii kolejowych tworzących połączenie: Orzesze Jaśkowice - Tychy - Baraniec - KWK Piast - Nowy Bieruń – Oświęcim. Odcinek Orzesze Jaśkowice - Tychy - Tychy Miasto już działa, obecnie trwają prace nad kolejnym - do Bierunia Starego.

GDDKiA chce jeszcze w lutym br. umożliwić przejazd powstającym odcinkiem trasy S1 od drogi krajowej nr 44 w Bieruniu do węzła S1 Oświęcim, gdzie zaczyna się dostępny już fragment S1 do Bielska-Białej. Odcinek od Mysłowic do Bierunia, przebiegający w pobliżu kopalni Piast, ma zostać oddany w połowie 2027 r.(PAP)

mtb/ rbk/