Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku SPSK w Katowicach rozpoczęła program transplantacji w 1991 r. i od tego czasu wykonuje procedury nieprzerwanie. W kolejnych dekadach ośrodek zwiększał skalę działalności, stając się największym centrum transplantacyjnym w kraju.

– Co równie istotne, pozwoliło to objąć leczeniem coraz większą grupę pacjentów, w tym osoby starsze oraz chore ze współistniejącymi obciążeniami, które jeszcze kilkanaście lat temu nie miały możliwości kwalifikacji do transplantacji – powiedział PAP prof. Grzegorz Helbig, kierownik Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku.

W katowickim ośrodku wykonywane są wszystkie rodzaje transplantacji komórek krwiotwórczych – autologiczne, allogeniczne, w tym od dawców niespokrewnionych i haploidentycznych. Klinika realizuje również najbardziej złożone procedury umożliwiające leczenie pacjentów o bardzo zróżnicowanych potrzebach klinicznych.

– Wykonywanych jest ponad 300 transplantacji rocznie, co stawia nas na pozycji lidera w Polsce już kolejny rok z rzędu – podkreśliła hematolog dr Patrycja Zielińska.

Ośrodek obserwuje jednocześnie zmianę struktury wykonywanych przeszczepień. Liczba zabiegów autologicznych nieco spada, co związane jest z wprowadzeniem nowoczesnych terapii celowanych i komórkowych, szczególnie w leczeniu szpiczaka plazmocytowego i chłoniaków. Jednocześnie rośnie liczba transplantacji allogenicznych od dawców rodzinnych, niespokrewnionych oraz haploidentycznych, co wiąże się z bardziej złożonymi procedurami klinicznymi.

Ważnym elementem rozwoju programu jest możliwość przeprowadzania transplantacji u pacjentów starszych, także powyżej 70 lat, oraz osób z trudnymi przypadkami, nierzadko po powikłaniach wcześniejszych terapii i w niepełnej remisji. Bezpieczne wykonywanie takich zabiegów możliwe jest dzięki nowym technologiom leczniczym, poprawie bezpieczeństwa okołotransplantacyjnego, skuteczniejszej profilaktyce powikłań i lepszej opiece około– i potransplantacyjnej.

Klinika rozwija też nowoczesne terapie komórkowe, w tym leczenie zmodyfikowanymi genetycznie limfocytami T (CAR-T). Do tej pory wykonano w Katowicach ponad 30 zabiegów CAR-T, uzyskując obiecujące wyniki u pacjentów z opornymi postaciami chłoniaków.

– Mamy bardzo dobre wyniki, zwłaszcza u chorych, u których wcześniej wyczerpano dostępne opcje terapeutyczne. Dlatego w najbliższych latach planujemy dalszy rozwój terapii CAR-T oraz rozszerzenie wskazań do jej stosowania – dodał prof. Helbig, wskazując na rosnące znaczenie nowoczesnych terapii komórkowych.

Z danych Poltransplantu za 2024 r. wynika, że Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku w Katowicach pozostaje ośrodkiem o największej skali działalności w kraju. W dziedzinie transplantacji alogenicznych placówka ta wykonała 158 zabiegów, co stanowi 18 proc. wszystkich takich procedur w Polsce.

W kategorii przeszczepień autologicznych (w Polsce łącznie 1233) katowicka klinika również zanotowała najwyższy wynik (143 procedury). Drugim pod względem aktywności ośrodkiem w tej grupie jest Instytut w Gliwicach – 102 zabiegi, a trzecim placówka w Gdańsku, 96 zabiegów. (PAP)

jms/ joz/