Organizacja transportu publicznego to zadanie własne miast i gmin, w obrębie GZM przekazane przez samorządy członkowskie zrzeszającej je Metropolii. Utrzymywane jest głównie ze składki zmiennej, opłacanej co roku proporcjonalnie przez gminy, a także z wpływów z biletów.

GZM organizuje komunikację miejską poprzez swoją jednostkę budżetową Zarząd Transportu Metropolitalnego (ZTM). Komunikacja miejska na tym terenie nosi nazwę Transport GZM.

Jak przekazał w czwartek rzecznik ZTM Michał Wawrzaszek, w ub. roku kontrolerzy tej organizacji przeprowadzili ponad 324 tys. kontroli – najwięcej w jej historii. W 2024 r. liczba kontroli wyniosła ok. 175 tys., a w 2022 r. 126 tys.

Taką skalę weryfikacji prawidłowości odbywania podróży w Transporcie ZTM umożliwił zespół ponad 130 kontrolerów. To zarówno pracownicy zatrudnieni bezpośrednio przez organizatora, jak i osoby ze spółki Serwis GZM, współpracujące np. na umowy zlecenia.

Liczba kontroli przełożyła się w ub. roku na wzrost liczby ujawnionych przypadków jazdy bez biletu. W 2024 r. były to ok. 102 tys. przypadki, natomiast w 2025 r. – ok. 153 tys., co oznacza wzrost o ok. 50 procent.

Jednocześnie dane pokazują wyraźny spadek udziału gapowiczów wśród wszystkich skontrolowanych pasażerów. Jeszcze w 2022 r. statystycznie w każdym pojeździe wykrywano średnio 0,83 osoby jadącej bez biletu. W 2024 r. wskaźnik ten wynosił 0,60, a w 2025 r. 0,48.

Oznacza to średnio jednego gapowicza na dwa skontrolowane pojazdy. „Pasażerowie coraz częściej zdają sobie sprawę, że jazda bez biletu przestaje się opłacać” - ocenił dyrektor ZTM Michał Wadowski, cytowany w informacji.

Rzecznik ZTM wskazał też na poprawę efektywności w obszarze windykacyjnym, liczba spraw kierowanych na drogę postępowania sądowego wzrosła z ok. 9 tys. w 2024 r. do prawie 14 tys. w 2025 r.

Z blisko 40 tys. do niemal 65 tys. zwiększyła się też liczba wysyłanych wezwań do zapłaty. W przypadku opłat dodatkowych skierowanych do postępowania sądowego ich liczba wzrosła z ponad 12 tys. w 2024 r. do prawie 24 tys. w 2025 r.

Wszystkie te działania przełożyły się na wzrost wpływów z tytułu opłat dodatkowych. W 2024 r. łączny dochód z tego źródła wyniósł 14,5 mln zł, natomiast w 2025 r. ok. 18,5 mln zł.

W ostatnich dniach ZTM sygnalizował też wzrost rdr. liczby sprzedanych biletów; w 2025 r. było to ponad 41,2 mln biletów, o ok. 2 mln więcej, niż w 2024 r. Lepszy wynik odnotowano tylko w 2019 r., czyli rok przed pandemią Covid-19.

Z rocznego podsumowania sprzedaży wynika, że coraz większą popularnością cieszą się nowoczesne rozwiązania sprzedażowe; stały rozwój aplikacji mobilnej Transport GZM, montaż biletomatów mobilnych we wszystkich pojazdach czy uruchomienie 132 solarnych automatów biletowych.

Sprzedaż biletów papierowych w ub. roku spadła o około 4,5 proc. (z ok. 17,3 mln do ok. 16,5 mln biletów), a biletów elektronicznych wzrosła o ponad 13 proc. (z ok. 21,9 mln do ok. 24,8 mln).

Organizacja transportu publicznego to co roku kluczowy punkt budżetu GZM. W tym roku ma pochłonąć 2,441 mld zł z wszystkich wydatków Metropolii oszacowanych na 2,905 mld zł. Z tej kwoty 2,058 mld zł to wydatki bieżące związane z organizacją komunikacji miejskiej oraz 382,5 mln zł na wkład do zakupu autobusów elektrycznych czy rozwiązań technologicznych i informatycznych (np. nowoczesne systemy płatności).

Wieloletnia prognoza finansowa GZM na lata 2026-36 zakłada w 2026 r. finansowanie przewozów tramwajowych Transportu GZM w limicie 588,8 mln zł, trolejbusowych 26,5 mln zł i autobusowych 1,06 mld zł. Odrębna kwota, 269,6 mln zł pochodzące w całości z budżetu Metropolii, finansuje tzw. autobusowe linie metropolitalne.

Część kosztów komunikacji dla gmin złagodzono, uwzględniając w budżecie GZM dochody z rozliczenia części zmiennej składki rocznej za poprzednie lata, uwzględniającej m.in. faktycznie poniesione koszty oraz wpłaty odroczonych składek z tytułu przejęcia przez Metropolię zadania organizacji transportu publicznego – to łącznie 144,2 mln zł.

Wpływy z mandatów za jazdę bez biletów założono w 2026 r. na 19,8 mln zł (przy kosztach kontroli 6,3 mln zł), a z kar dla przewoźników - na 5,6 mln zł. Gminy, które nie wchodzą w skład GZM, na organizowanie przewozów na ich terenie wpłacą w 2026 r. Metropolii łącznie 25,9 mln zł. (PAP)

mtb/ mick/