Budowę nowego gmachu Muzeum - Miejsca Pamięci KL Plaszow w Krakowie zwiedziła w czwartek ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska. Jak podkreśliła, placówka ta, która jest współprowadzona przez MKiDN, realizuje "ogromną inwestycję, bardzo ważną dla Krakowa, ale i całej Polski".

Prace nad tworzeniem Muzeum - Miejsca Pamięci KL Plaszow w Krakowie znalazły się na półmetku. Kończy się budowa nowego budynku muzealnego tzw. Memoriału, który pomieści jedną z dwóch wystaw stałych dotyczących historii byłego niemieckiego obozu. Otwarcie całego muzeum planowane jest na koniec 2027 r.

- To lekcja i część historii, którą chcemy dzięki tej inwestycji upamiętnić. To miejsce ważne z perspektywy nie tylko naszej historii, ale przede wszystkim przyszłości - powiedziała dziennikarzom Cienkowska.

Zaznaczyła ona, że resort kultury i dziedzictwa narodowego przeznacza znaczące środki, aby upamiętniać Polaków, Żydów i przedstawicieli innych narodowości pomordowanych w niemieckich, nazistowskich obozach koncentracyjnych w czasie II wojny światowej.

- Inwestowanie w takie miejsce jak to, to jest nasz obowiązek zarówno wobec tych pomordowanych ofiar, ale także przyszłych pokoleń - podkreśliła szefowa resortu kultury podczas wizyty na terenie b. niemieckiego obozu KL Plaszow.

Według niej przygotowanie Muzeum - Miejsca Pamięci KL Plaszow, obejmujące budowę nowego budynku muzealnego - Memoriału, adaptację zabytkowego Szarego Domu na cele muzealne oraz utworzenie dwóch wystaw stałych w Memoriale i Szarym Domu, to jedno z kilkunastu kluczowych przedsięwzięć finansowanych przez MKiDN w sposób pozakonkursowy przy wsparciu funduszy unijnych.

Zastępca prezydenta Krakowa Maria Klaman podkreśliła, że Muzeum - Miejsce Pamięci KL Plaszow to instytucja współprowadzona przez miasto Kraków i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wskazała przy tym na bardzo dobrą, partnerską współpracę między rządem i samorządem przy budowie nowego muzeum.

- To współpraca przy istotnym, ale także trudnym temacie, jakim jest pamięć związana z zagładą Żydów w Krakowie. To ważne, zwłaszcza dzisiaj, aby to miejsce przypominało o tragicznych wydarzeniach, śmierci i zagładzie krakowskich Żydów, ale także łączyło i włączało społeczność lokalną do rozmowy o pamięci i tej trudnej historii - zaznaczyła Klaman.

Dyrektorka Muzeum KL Plaszow Monika Bednarek poinformowała, że celem placówki jest upamiętnienie ofiar byłego niemieckiego nazistowskiego obozu pracy i koncentracyjnego Plaszow. Budowa największego obiektu muzealnego, tzw. Memoriału trwa od półtora roku. - W ciągu kilku miesięcy budynek zostanie ukończony, a następnie będzie w nim urządzana wystawa stała opowiadająca o historii KL Plaszow. Gmach pomieści także infrastrukturę do obsługi ruchu zwiedzających - powiedziała Bednarek.

Jak przekazała kierowniczka działu administracyjno-inwestycyjnego Muzeum KL Plaszow Ewa Piasecka, cały projekt budowy miejsca pamięci obejmuje trzy etapy. Pierwszy - rewitalizacja 37 ha terenu poobozowego i urządzenie na nim wystawy stałej został ukończony w marcu 2024 roku. Drugim etapem jest budowa Memoriału.

Budynek Memoriału, który powstaje tuż obok historycznej przestrzeni zabytkowej i jej nie narusza, będzie zagłębiony w ziemi, przykryty zielenią, aby jak najbardziej wtapiał się w przestrzeń terenu poobozowego. Pomieści wystawę stałą, zaplecza biurowe i sanitarne dla odwiedzających, parking. Przejście z Memoriału do miejsca pamięci będzie prowadzić specjalnie zaaranżowanym podziemnym tunelem.

Obecnie budowa Memoriału jest na zaawansowanym etapie. Trwają prace wykończeniowe we wnętrzach, a w kolejnych miesiącach planowane jest ukończenie elewacji oraz przygotowanie sali ekspozycyjnej pod realizację projektu wystawy stałej. Na ostatnim etapie jest również budowa tunelu pieszego, który będzie łączył budynek Memoriału z terenem miejsca pamięci i umożliwiał bezpośrednie przejście z nowego budynku Muzeum KL Plaszow na obszar poobozowy.

W ramach trzeciego etapu - wskazała Piasecka - planowany jest remont i adaptacja na cele muzealne zabytkowego Szarego Domu, w którym w czasie funkcjonowania KL Plaszow mieściły się biura zarządu obozu, a w piwnicach - areszt. Według przedstawicieli placówki ekspozycja tam przygotowana ma się skupić się na konkretnych osobach, ofiarach i świadkach Zagłady.

- Planujemy zakończenie całej budowy na koniec 2027 roku, tak więc jesteśmy w połowie wszystkich prac - za nami teren, w trakcie Memoriał, przed nami Szary Dom - poinformowała Piasecka.

Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu FEnIKS - Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027. Całkowita wartość projektu to ponad 61 mln zł, z czego wysokość dofinansowania to blisko 45 mln zł. Inwestycja jest współfinansowana z budżetu Gminy Miejskiej Kraków i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Obóz koncentracyjny KL Plaszow został utworzony w krakowskim Podgórzu w 1942 r. na terenie dwóch cmentarzy żydowskich. Pierwotnie był obozem pracy dla Żydów ze zlikwidowanego krakowskiego getta, a następnie został przekształcony w obóz koncentracyjny. Szacuje się, że przez KL Plaszow przeszło ok. 35 tys. więźniów: Żydów, Polaków i osób innych narodowości, a 6 tys. ludzi straciło w nim życie.

KL Plaszow nie został wyzwolony. Jego likwidacja trwała od sierpnia 1944 r., gdy Niemcy rozpoczęli wywożenie więźniów i infrastruktury obozowej. 14 stycznia 1945 r. ostatnia grupa ok. 600 więźniów KL Plaszow wyruszyła pieszo pod strażą SS w kierunku KL Auschwitz. Od 19 stycznia do końca 1945 r. na terenie poobozowym stacjonowała Armia Czerwona, pustosząc go. (PAP)

rgr/ aszw/