August Chełkowski przeszedł do historii jako jeden z założycieli NSZZ "Solidarność" na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii UŚ. Za swoją działalność, jako jedyny rektor w Polsce, został internowany w stanie wojennym.

W budynku Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach odsłonięto w czwartek tablicę upamiętniającą Augusta Chełkowskiego - zmarłego w 1999 r. profesora fizyki, działacza Solidarności, rektora UŚ, a po odzyskaniu przez Polskę wolności - senatora.

Tablicę pamiątkową odsłonięto w głównym holu Wydziału Humanistycznego. Później w wydziałowej auli uczestnicy wysłuchali prelekcji na temat życia oraz dorobku naukowego i społecznego prof. Chełkowskiego, obejrzeli też film poświęcony Solidarności z lat 1980-1981. Honorowy patronat nad uroczystością objął rektor UŚ prof. Ryszard Koziołek.

August Chełkowski urodził się 27 lutego 1927 r. w Telkwicach. Jeszcze w latach 30. jego rodzina przeniosła się do Wielkopolski, całą wojnę przeżyła w Poznaniu, gdzie po zdaniu matury młody August studiował fizykę na tamtejszym uniwersytecie. Stopień doktora fizyki uzyskał w 1959 r., a habilitację w cztery lata później. Od 1965 r. pracował w ówczesnej filii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Katowicach (późniejszym UŚ), dokąd dojeżdżał z wykładami z podstaw fizyki oraz fizyki ciała stałego. W 1967 r. wraz z kilkuosobową grupą fizyków poznańskich przeniósł się do Katowic, gdzie objął Katedrę Fizyki Ciała Stałego.

Na Uniwersytecie Śląskim był kierownikiem katedry, dyrektorem instytutu, dziekanem, a później prorektorem i rektorem. Aktywnie działał w Solidarności. W dniu wprowadzenia stanu wojennego jako jedyny urzędujący rektor polskiej uczelni został internowany, a kilka tygodni później odwołany ze stanowiska. W lutym 1982 r. uniemożliwiono mu wyjazdy zagraniczne, nie mógł uczestniczyć w wielu konferencjach, na które był zapraszany. Przed upadkiem PRL angażował się w pomoc dla osób represjonowanych oraz ich rodzin.

Po upadku komunizmu prof. Chełkowski znalazł się na liście rekomendowanych przez Solidarność i Lecha Wałęsę kandydatów do Senatu RP. Był senatorem w latach 1989-1999, a w czasie drugiej był marszałkiem tej izby parlamentu.

Jak zaznaczają przedstawiciele UŚ, profesor współpracował z ważnymi ośrodkami naukowymi zajmującymi się fizyką ciała stałego, a jego dokonania są dziś kontynuowane przez jego uczniów. Część z nich zajmuje się zastosowaniem nieliniowych metod do badania dynamiki molekularnej i przejść fazowych w fazie skondensowanej. Prof. Chełkowski był promotorem ponad dwudziestu doktoratów. Zmarł 31 października 1999 roku w Warszawie. Został pochowany w Poznaniu.(PAP)

kon/ aszw/