Podczas krakowskiej konferencji raport zaprezentowali jego współautorzy: prof. Bartłomiej Biga z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz Agnieszka Chłoń-Domińczak i dr Sławomir Dudek ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Osiem kluczowych obszarów z punktu widzenia rozwoju gospodarczego Polski objęła czwarta edycja Indeksu wiarygodności ekonomicznej Polski zaprezentowana w środę podczas Konferencji Open Eyes Economy w Krakowie. Wraz z Polską zestawiono w nim siedem innych państw UE.

Według autorów, reprezentujących środowisko akademickie i biznesowe, indeks obejmuje szeroką i wnikliwą ocenę kondycji gospodarczej Polski oraz jakości polityk publicznych. Analiza objęła osiem kluczowych z punktu widzenia rozwoju gospodarczego Polski obszarów: Praworządność, Swobodę działalności gospodarczej, Wiarygodność finansów publicznych, Stabilność pieniądza i systemu finansowego, Ochronę i bezpieczeństwo pracy, Jakość usług publicznych, Klimat i środowisko oraz Respektowanie zobowiązań międzynarodowych.

W tegorocznej edycji autorzy Indeksu dodali do grona analizowanych państw - obok Polski, Czech, Rumunii, Słowacji i Węgier - także Hiszpanię, Litwę oraz Włochy.

Autorzy publikacji wskazali, że poziom wiarygodności ekonomicznej Polski przedstawiony w tegorocznym raporcie wciąż jest niższy niż ocena z 2017 r. Akcentowali konieczność pracy nad jego poprawą, ponieważ - jak przekonywali - "nowoczesna gospodarka potrzebuje wiarygodności państwa, a jej osłabienie powoduje, że gospodarka staje się mniej odporna na szoki i zagrożenia".

Niewątpliwie pozytywnym zjawiskiem - ocenili naukowcy - jest wyraźna poprawa wskaźników w obszarze Stabilność pieniądza i systemu finansowego we wszystkich krajach podlegających analizie. Jednak sam wynik naszego kraju w obszarze Wiarygodność finansów publicznych jest zdecydowanie negatywny. Łączna ocena w Polsce w 2024 r. wyniosła -1,27, co plasuje nasz kraj wśród najsłabszych w grupie badanych państw. Lepszy wynik osiągnęły Rumunia (-0,74) i Węgry (-0,33).

Dr Sławomir Dudek wskazał, że stabilność finansowa państwa to nie tylko budżet, ważna jest również przejrzystość i społeczna kontrola, a także odbudowa solidnych ram fiskalnych, osłabionych działaniami poprzednich rządów. Ekspert przekonuje, że tylko "pełna jawność i jedność zarządzania finansami" odbudują zaufanie społeczne do polityki finansowej państwa.

Oprócz stabilnej polityki finansowej, równie ważny dla wiarygodności państwa jest stopień zaufania społecznego do instytucji publicznych, w tym przede wszystkim do tych sądowniczych. A tu - jak wskazuje prof. Bartłomiej Biga - jest sporo do naprawy. - Polska wciąż zmaga się ze strukturalnym kryzysem praworządności, który bezpośrednio obniża wiarygodność ekonomiczną państwa. Mimo pewnych oznak poprawy w wybranych wskaźnikach ogólny obraz pozostaje niepokojący - stwierdził Biga.

Autorzy raportu wysunęli też tezę, że "degeneracja systemu wymiaru sprawiedliwości jest zagrożeniem, które może także zdewastować wiarygodność wynikającą z jakości usług publicznych".

Rekomendowanym działaniem - według twórców analizy - jest pokonanie kryzysu wokół sędziów i Trybunału Konstytucyjnego, uproszczenie struktury sądownictwa i - jak wskazuje prof. Biga - "wzmocnienie jakości procesu legislacyjnego przez obowiązkowe oceny skutków regulacji i realne konsultacje społeczne".

Pomimo kryzysu w sądownictwie nasz kraj utrzymuje najwyższą ocenę w obszarze Jakość usług publicznych w regionie Europy Środkowej. W 2024 r. Polska z wynikiem 1,26 jest liderem, za nią jest Litwa z wynikiem 0,64.

Dobry wynik nasz kraj osiągnął również w obszarze Bezpieczeństwo i ochrona pracy. Jednak - zdaniem autorów - tu także jest dużo do zrobienia, szczególnie w kwestii rozwijania e-kompetencji wśród obywateli, zielonej edukacji oraz mobilizacji seniorów, kobiet i osób z niepełnosprawnościami.

W ocenie swobody działalności gospodarczej Polska w tegorocznej edycji raportu wypadła lepiej niż w poprzednich latach. Jednak ocena ta jest wciąż ujemna, a działalność gospodarczą prowadzą zaledwie dwie osoby na 1000 - zaznaczyli autorzy. Regres zaobserwowano m.in. w łatwości prowadzenia własnego biznesu, co jest związane z rosnącymi kosztami np. energii elektrycznej. Poprawie uległa natomiast ocena infrastruktury (podstawowej i edukacyjnej).

W dziedzinie respektowania umów międzynarodowych na tle innych państw Polska wypada niekorzystnie. W raporcie czytamy, że "wartość indeksu w obszarze Respektowanie zobowiązań międzynarodowych wynikających z członkostwa w UE wyniosła dla Polski w 2024 r. -1,11. Gorszy wynik uzyskały jedynie Włochy (-1,60), a bardzo zbliżony do polskiego - Rumunia (-1,05)".

Rekomendacją dla tego obszaru jest "budowanie państwa prawa, wzmacnianie praworządności oraz respektowanie prawa międzynarodowego".

Równie negatywnie Polska wypada w obszarze Klimat i środowisko. Degradacja przyrodnicza niekorzystnie wpływa na politykę inwestycyjną w kraju, a co za tym idzie - na wiarygodność ekonomiczną. Przemysł ciężki wciąż odgrywa znaczącą rolę w naszej gospodarce. Dlatego - jak wskazują autorzy - "derogacje (...) w osiąganiu celów UE dotyczących redukcji emisji muszą obowiązywać w dłuższym okresie". Musimy też nauczyć się efektywniej gospodarować zasobami wody - w obliczu zmian klimatycznych jest to jedno z pilniejszych wyzwań w tym obszarze.(PAP)

rgr/ mrr/