Projekt Domu Pamięci Ziemi Czarnodunajeckiej i Centrum Dialogu budził wcześniej sprzeciw części radnych, mimo że gmina otrzymała na realizację 8 mln zł unijnej dotacji. Brak decyzji groził utratą środków, w związku z transgranicznym projektem tworzonym wspólnie z partnerską gminą na Słowacji. Część radnych podkreślała, że inwestycja jest kosztowna - łącznie z wkładem własnym gminy to ok. 10 mln zł - i nie wszyscy widzieli sens finansowania projektu w budynku dawnej żydowskiej świątyni, zamiast w innych inwestycjach publicznych.

Podczas wtorkowej sesji nadzwyczajnej radni gminy Czarny Dunajec podjęli decyzję o utworzeniu Domu Pamięci Ziemi Czarnodunajeckiej i Centrum Dialogu w dawnej synagodze, kończąc tym samym spór wokół tej budzącej kontrowersje wśród niektórych radnych inwestycji.

Burmistrz Czarnego Dunajca Marcin Ratułowski, zaznaczył, że zabytkowy budynek został we wrześniu 2025 r. zakupiony od Gminy Żydowskiej za 549 tys. zł i jest wyłączną własnością miasta i gminy.

- Każdy zakup na rzecz miasta odbywa się bez warunków pobocznych i bez prawa odkupu - wyjaśnił i dodał, że budynek jest desakralizowany od ponad 85 lat, a po wojnie pełnił funkcje magazynowe i handlowe. Obecnie dawna synagoga jest w złym stanie technicznym i grozi zawaleniem. Ratułowski dodał, że gmina posiada prawomocne pozwolenie na prowadzenie prac konserwatorskich.

W nowym Domu Pamięci ma być przypomniana historia lokalnych bohaterów, w tym wybitnego regionalnego muzyka Andrzeja Knapczyka-Ducha, powstańca styczniowego Jana Ciszka oraz legionistów i powstańców chochołowskich. Zaprezentowane zostaną także sylwetki patronów ulic miejscowości oraz historia Ojców Założycieli Związku Podhalan. Centrum Dialogu ma stać się miejscem edukacji, spotkań i promowania porozumienia między mieszkańcami.

Burmistrz zwrócił się do mieszkańców o weryfikowanie informacji i nie powielanie fałszywych narracji i wsparcie projektu. Wyjaśnił, że przygotuje pełny opis planowanej inwestycji, aby mieszkańcy mogli się z nią dogłębnie zapoznać.

Wtorkowa decyzja radnych kończy trwającą od kilku tygodni debatę nad przyszłością zabytkowego budynku w Czarnym Dunajcu, którego ratowanie stało się również kwestią utrzymania wiarygodności gminy w oczach instytucji unijnych oraz ochrony dziedzictwa lokalnego. Na poprzedniej radzie nie zebrało się kworum, dlatego decyzja nie mogła być podjęta.

We wtorkowej sesji wzięło udział 12 radnych, a dziewięciu nie przyszło na obrady. Za inwestycją było ośmiu radnych, a od głosu wstrzymało się czterech.

Synagoga w Czarnym Dunajcu powstała prawdopodobnie na przełomie XIX i XX wieku. Świątynia mogła pomieścić około 300 wiernych. Nie zachowało się żadne wyposażenie synagogi. Po wojnie budynek synagogi został przebudowany.(PAP)

szb/ dki/