"Przyjazd Zorna jest zawsze wyjątkowym i oczekiwanym wydarzeniem. Ze swoim zespołem New Masada Quartet - który został uznany za najlepszą grupę, jaką Zorn dotąd miał - przedstawi on dwa projekty. Będzie to duża dawka dobrego amerykańskiego jazzu" - powiedział PAP Mariusz Adamiak, szef festiwalu.

Amerykański muzyk, multiinstrumentalista i saksofonista altowy John Zorn, uważany za jedną z najważniejszych postaci współczesnego jazzu, wystąpi 5 lipca na festiwalu Warszaw Summer Jazz Days.

John Zorn, nowojorczyk, dziś muzyk 71-letni, żarliwy jazzman - jeden z najsłynniejszych saksofonistów altowych, ekscentryczny awangardzista, który lekkim krokiem przeszedł od mocnych, niekiedy kontrowersyjnych eksperymentów w muzyce rockowej ku muzyce popularnej, filmowej i utworom koncertowym, wykonywanym na całym świecie. Autor tych kompozycji otrzymywał także zamówienia od Nowojorskiej Filharmonii, Brooklyńskiej Filharmonii, Radia BBC.

Uznawany jest też za oryginalnego odnowiciela muzyki klezmerskiej - jak wiadomo John Zorn ma pochodzenie żydowskiej - co w pewnym momencie jego drogi artystycznej skłoniło go do osobistego odkrywania kultury żydowskiej. Słynnym utworem z tego obszaru jest kompozycja Zorna pt. "Kristallnacht" z roku 1992 przypominająca wypadki Nocy Kryształowej w 1938 r., wymierzone w Żydów w Niemczech i Austrii.

Zorn komponując ten i podobne utwory z gatunku muzyki żydowskiej - a potrafił zapowiedzieć napisanie stu kompozycji w ciągu roku - wykorzystywał "dominantę frygijską i ukraińską skalę dorycką", powszechnie stosowane w muzyce klezmerskiej.

Rozległe zainteresowania muzyczne, wielka wrażliwość na rozmaite źródła inspiracji, ogromna ciekawość świata, bez wątpienia wielki talent i ogromna pracowitość sprawiły, że do Johna Zorna przylgnęło określenie - "największego pracusia w biznesie muzycznym". Nic dziwnego, ponieważ jego nazwisko można znaleźć w blisko dwóch tysiącach albumów.

John Zorn pojawił się na nowojorskiej scenie jazzowej w połowie lat siedemdziesiątych i od razu wyraźnie dał o sobie znać.

A droga artystyczna znanego i cenionego dziś twórcy, imponującego swoim dorobkiem i pozycją w świecie muzyki wiodła od pierwszych koncertów w jego własnym mieszkaniu i w kilku klubach nowojorskiej, raczej biednej wówczas, dzielnicy Lower East Side. Tymi klubami były słynne Knitting Factory i Tonic. W Tonic Zorn zagrał jeszcze w kwietniu 2007 r., ale to był ostatni wieczór przed zamknięciem tej sceny.

Dwa lata wcześniej, w 2005 r. Zorn przyczynił się w głównej mierze do założenia The Stone - miejsca, w którym prezentowano najśmielsze pomysły awangardy w nowojorskim Alphabet City - części dolnego Manhattanu, w którym nie numery ulic i alei stanowią adres, lecz właśnie litery alfabetu.

Zorn był tam dyrektorem artystycznym, dumnym z tego, że The Stone było wyjątkową przestrzenią, całkowicie poświęconą muzyce: nie było tam baru, jak w większości klubów, w których grywał ze swoimi muzykami. John Zorn koncertował w The Stone regularnie w ramach tzw. Nocy improwizacji - "Improvisation Nights". Przedsięwzięcie utrzymywało się z darowizn i sprzedaży limitowanych edycji płyt CD. Dochody z biletów przekazywane były wykonawcom.

W grudniu 2016 r. Zorn ogłosił, że The Stone zostanie zamknięte w lutym 2018 r., ale wyraził nadzieję, że uda się znaleźć nową lokalizację, stwierdzając: "Miejsca pojawiają się i znikają, ale muzyka trwa wiecznie!". 25 lutego 2018 r. ostatni występ odbył się w oryginalnym miejscu, a Zorn przeniósł działalność do The Glass Box Theatre w The New School.

Pewien rodzaj śmiałej walki o różnorodność muzyki i swobodę wyborów charakteryzuje całą twórczość Johna Zorna i to niezależnie od gatunków, w jakich w określonym czasie najchętniej się wypowiadał jako saksofonista, multiinstrumentalista, kompozytor i lider zespołów.

Doświadczenie z muzyką zaczynał od nauki utworów klasycznych. Klasykę jednak, pod wpływem koncertu trębacza Jacquesa Coursila, porzucił dla jazzu.

John Zorn to artysta, który ma i wprowadza w życie wizję muzyki nieograniczonej żadnymi barierami strukturalnymi. Dobrym tego przykładem jest tzw. idea game pieces, realizowana w różnych zespołach w bardzo zróżnicowanych składach instrumentalnych, choć za najbardziej znaną formację uważana jest Cobra.

W muzyce Johna Zorna słychać ogromne wpływy klasycznej amerykańskiej awangardy XX wieku, muzyki filmowej (temat został szeroko rozwinięty w projekcie Naked City łączącym muzykę filmową z free jazzem i hardcorem) czy bopu i hardbopu - to z kolei projekt The Sonny Clark Memorial Quartet oraz trio, które tworzył razem z George Levisem i Billem Frisellem.

Na formę twórczości Zorna miała wpływ kultura żydowska, zwłaszcza gdy na początku lat dziewięćdziesiątych stworzył projekt Masada, oraz jako kompozytor udzielał się w Bar Kokhba Sextet.

Stałym i cenionym przez słuchaczy motywem twórczości jest muzyka filmowa, realizowana w ramach John Zorn's Filmworks. Zorn napisał muzykę, m.in. do "Śmierci człowieka pracy" w reżyserii Michaela Glawoggera.

Awangardowe i eksperymentalne podejście do kompozycji i improwizacji Johna Zorna obejmuje takie gatunki jak jazz, rock, hardcore, muzyke klasyczną, współczesną, surf, metal, muzykę filmową, ambient i muzykę świata. Magazyn "Rolling Stone" tak charakteryzuje twórczość artysty: "Chociaż Zorn działał niemal całkowicie poza głównym nurtem, stopniowo ugruntował swoją pozycję jako jeden z najbardziej wpływowych muzyków naszych czasów".

W warszawskim klubie "Stodoła" John Zorn wystąpi ze swoim zespołem New Masada Quartet. W jego składzie jest błyskotliwy Julian Lage - prawdziwa "gorąca gitara", basista - "magik" Jorge Roeder oraz weteran grupy, od 30 lat związany z formacją Zorna, grający na bębnach - Kenny Wollesen. "Mam nadzieję, że będzie to wspaniały koncert, znakomity dzień dla fanów jazzu. Polecam wieczór Johna Zorna" - powiedział PAP Mariusz Adamiak szef Warsaw Summer Jazz Days.

Festiwal WSJD trwa do niedzieli 7 lipca 2024 r. (PAP)

Autorka: Anna Bernat

abe/ dki/